و بعد زمانى ، دينى است و در واقع مظهر مقدّسترين همكاريها ، اتّحادها ، پيمانها و همبستگيها يعنى اتّحاد دين و دانش است .
براى بشريّت هيچ چيز گرانتر و مشئومتر از جدايى دين و دانش نيست . اين جدايى ، تعادل اجتماع بشرى را از بين مىبرد . هم دنياى قديم و هم دنياى جديد ، گاه دچار بىتعادلى شده و تعادل خود را از دست داده است . زمانى مردم گرايشهاى دينى خود را جدا از علم جستجو مىكردند . اين ، بيمارى عمدهء دنياى قديم بود ، همچنانكه بيمارى عمدهء دنياى جديد اين است كه عدّهاى در جستجوى علم منهاى دين هستند .
اكثر انحرافات و بدبختيهايى كه بشر امروز را تهديد مىكند ناشى از اين است كه علم را جدا از ايمان مىخواهد . هماى سعادت آن روز بر سر بشر سايه خواهدگسترد كه وى عميقاً پى ببرد كه به اين هر دو اصل مقدّس نيازمند است ، بداند كه مرغى است كه به دو بال نياز دارد ، بالى از دانش و بالى از ايمان . به همين جهت عرض كردم مجمع ما از مجامع بسيار كم نظير است زيرا مظهر و نشانهاى از اين اتّحاد مقدّس است .
موضوعى كه دوستان عزيز از من خواستهاند تا دربارهء آن صحبت كنم « رهبرى و مديريّت در اسلام » است . موضوع ، وسيع و مطلب بسيار است و من سعى خواهم كرد در اين وقت كم ، تا آنجا كه ميسّر است اين موضوع را روشن نمايم .
براى آنكه به مسألهء رهبرى و مديريّت از نظر اسلام توجّه كنيم ، با دو مفهوم از مفاهيم اسلامى بايد آشنا شويم .
رشد در اصطلاحات اسلامى
يكى از آن دو مفهوم در اصطلاحات اسلامى - بالاخص در فقه اسلامى - به نام « رشد » ناميده مىشود ؛ اصطلاحى است مأخوذ از قرآن مجيد . مفهوم ديگرى كه بهتر و درستتر بايد با آن آشنا شويم مفهوم « امامت » و به وجهى « هدايت » است . در اين باره توضيح مختصرى مىدهم تا نتايجى را كه مىخواهم ، بتوانم از عرايض خود بگيرم .
« رشد » كلمهاى است كه از قرآن مجيد گرفته شده است . قرآن مجيد در مورد كودكان بىسرپرست كه داراى ثروت هستند ، اين اصطلاح را به كار برده است ؛ در مورد يتيمان مىفرمايد : « يتيمانى كه سرپرست خود را از دست دادهاند و مملوك و ثروتى دارند ، تا زمان بلوغ بر آنها قيمومت كنيد و ثروتشان را در اختيارشان قرار