اهتمام عظيم مسلمين نسبت به قرآن
مسلمين در هر عصرى متناسب با امكانات فكرى و عملى خود تحت تأثير شوق و عشقى كه به كتاب آسمانى خود داشتند دربارهء قرآن كار كردهاند ، از قبيل ياد گرفتن و به خاطر سپردن ، قرائت نزد استادان قرائت و تجويد ، تفسير معانى ، توضيح و شرح لغات قرآن در كتب لغت مخصوص اين كار ، بر شمردن آيات و كلمات و حتّى حروفى كه در مجموع قرآن به كار رفته است ، تدقيق در معانى آن و استفاده از آن در مسائل حقوقى ، اخلاقى ، اجتماعى ، فلسفى ، عرفانى ، علمى و زينت دادن گفتهها و نوشتههاى خود به آيات قرآن ، كتيبههاى بسيار عالى يا گچبريها و كاشىكاريها ، نوشتن آن با خطوط بسيار زيبا ، تذهيب آن ، آموختن آن به فرزندان خود قبل از هر آموزش ديگر ، تدوين نحو و صرف زبان عربى به خاطر قرآن ، ابداع و ابتكار علم معانى و بيان و بديع ، جمعآورى لغات زبان عربى و امثال اينها .
عشق و علاقهء مسلمين به قرآن منشأ و مبدأ يك سلسله علوم ادبى و عقلى شد كه اگر قرآن نمىبود اين علوم به وجود نمىآمد .
اعجاز قرآن
قرآن معجزهء جاويد خاتم الانبياء است . از به دو نزول قرآن در مكّه كه با سورههاى كوچك آغاز شد رسول اكرم رسما بر آن « تحدّى » كرد ، يعنى مدّعى شد كه قرآن كار من نيست ، كار خداست و از من و هيچ بشر ديگر ساخته نيست كه مانند آن را بياورد و اگر باور نداريد آزمايش كنيد و از هر كسى مىخواهيد كمك بگيريد ، ولى بدانيد كه اگر جنّ و انس پشت به پشت دهند كه مانند آن را بياورند ، قادر نخواهند بود .
مخالفان پيغمبر اكرم نه در آن زمان و نه در زمانهاى بعد - كه اكنون چهارده قرن از آن مىگذرد - نتوانستهاند به اين مبارزه طلبى پاسخ بدهند . آخرين سخن مخالفان آن عصر اين بود كه « جادو » است .
خود اين اتّهام ، اعتراف ضمنى به خارق العاده بودن قرآن و نوعى اظهار عجز در برابر قرآن بود .