تخطي إلى المحتوى الرئيسي

سازمان وكالت و نقش آن در عصر ائمة ( ع ) ( فارسي ) — صفحة 492

مساهمون:

ص٤٩٢
الحجاج به ميان رفت ، آن حضرت فرمود : « انّه لثقيل على الفؤاد » ! 0728712 خ 0 282 خ ظاهر اين جمله را برخى از رجاليان ، دالّ بر ذم وى دانسته‌اند ! ولى براى آن ، احتمالاتى ذكر كرده‌اند كه طبق آن احتمالات ، دلالت بر مدح وى دارد ! مثلا اين‌كه : مراد ، ثقل و سنگينى وى بر قلوب مخالفان است ؛ يا اين‌كه مراد ، ثقل اين دو اسم ، يعنى : « عبد الرحمن » و « حجّاج » است ؛ چرا كه نام « ابن ملجم » و « حجاج بن يوسف » را تداعى مىكند ! يا اين‌كه ، به معنى « موقّر » و « معظّم » در قلوب است ! 1728712 خ 0 283 خ ديگر سخن درباره « عبد الرحمن بن حجاج » آن‌كه ، بنا بر نقل نجاشى ، وى متّهم به گرايش به « مذهب كيسانيه » بوده است . نجاشى در ادامه گفته است : « وى پس از امام كاظم عليه السّلام در قيد حيات بوده و رجوع به قول حق كرده و امام رضا عليه السّلام را ملاقات نموده است » . 2728712 خ 0 284 خ شيخ طوسى نيز وى را از جمله آن دسته از گروندگان به مذهب وقف ، پس از شهادت امام كاظم عليه السّلام عنوان كرده است كه ابتدا در امامت امام رضا عليه السّلام ترديد كردند ، ولى پس از يقين به امامت آن جناب ، رجوع به قول حق نمودند . 3728712 خ 0 285 خ بنا به نقل ابن شهر آشوب ، « عبد الرحمن بن حجاج » با مشاهده معجزه‌اى از امام رضا عليه السّلام ، از قول به وقف دست كشيد ! 4728712 خ 0 286 خ برخى از رجاليان در مقام توجيه سخن اول ( گرايش به كيسانيه ) گفته‌اند : « كسى تصريح به اين سخن نكرده ، و صرفا نجاشى آن را با تعبير رمى بالكيسانية ذكر كرده است ؛ كه نمىتواند مثبت چيزى باشد » . 5728712 خ 0 287 خ اما گرايش وى به مذهب وقف و تشكيك در امامت امام رضا عليه السّلام با توجه به اين كه مورد تصريح شيخ طوسى است ، قابل انكار نيست ؛ ولى مىتوان آن را چنين تحليل نمود كه : در جريان وقف ، با توجه به اين‌كه سردمداران اين مذهب ، برخى از وكلاى مبرّز امام كاظم عليه السّلام و وجوه سرشناس شيعى بودند ، و رواياتى به ظاهر موجّه نيز درباره مهدويّت امام كاظم عليه السّلام در ميان شيعيان متداول بود ، لذا جوّ فكرى و عقيدتى پديد آمده ، به صورت موجى گذرا ، ترديدى در قلب برخى از چهره‌هاى برجسته شيعى ، همچون : عبد الرحمن بن حجاج ، يونس بن يعقوب ، جميل بن درّاج ، رفاعة بن موسى ، حمّاد بن عيسى ، احمد بن محمد بن ابى نصر بزنطى ، حسين بن على وشّاء و غير آنان پديد آورد ! ولى تمامى آنان پس از مدت كوتاهى علم به بطلان اين مذهب پيدا كرده و به امامت امام رضا عليه السّلام معتقد گشتند . با توجه به روايتى از امام صادق عليه السّلام ، چنين استفاده مىشود كه : « عبد الرحمن بن