چنين است : « فروى أنّه كان وكيلا لأبى عبد الله عشرين سنة و لم يعلم أنه وكيل و كان خيّرا فاضلا » . 6528712 خ 0 268 خ
مشخص است كه فعل « لم يعلم » در اين عبارت اگر به صورت معلوم خوانده شود ، مستلزم اين معنى خواهد بود كه وى بيست سال وكيل امام صادق عليه السّلام بوده ، بدون آنكه خود بداند ! بنابراين ، بايستى اين فعل به صورت مجهول خوانده شود ؛ به اين معنى كه او به سبب تقيّه ، مدت بيست سال به صورت پنهانى و زيرزمينى ، امور وكالت را از سوى امام صادق عليه السّلام عهدهدار بوده و كسى از دشمنان و مخالفان از اين امر مطّلع نبوده است . 7528712 خ 0 269 خ
و شايد اين جمله ، در تعريض بر وكالت « معلّى بن خنيس » باشد كه تا حدودى جانب تقيّه را كنار نهاده بود و بر حكّام بنى عباس نيز وكالت وى آشكار شده بود ! درباره اينكه آيا وى وكالت امام كاظم عليه السّلام يا امام رضا عليه السّلام را نيز عهدهدار بوده است ، هيچگونه تصريح يا نشانهاى در منابع به چشم نمىخورد ؛ گرچه بعيد نيست وى كه مدت بيست سال در عصر امام صادق عليه السّلام عهدهدار اين سمت بوده است ، توسط امام كاظم عليه السّلام يا امام رضا عليه السّلام نيز به كار گرفته شده باشد . درباره ارتباط وى با امام كاظم عليه السّلام ، روايتى را كلينى ، مفيد ، طوسى ، كشّى و ديگران نقل كردهاند كه حاكى از آن است كه امام كاظم عليه السّلام امام رضا عليه السّلام را به عنوان امام بعدى به او معرفى كرده است . بنابراين نقل ، امام كاظم عليه السّلام دست او را گرفته و به درون اتاقى مىبرد كه امام رضا عليه السّلام در آنجا مشغول خواندن « كتاب جفر » بوده است و حضرت ضمن نشان دادن فرزندش به « نصر » مىفرمايد : « اين كتابى است كه جز نبىّ يا وصىّ نبى در آن نظر نمىكند » ! و بنابر نقلى ديگر ، هنگامى كه او از امام كاظم عليه السّلام درباره امام جانشين سؤال مىكند ، حضرت با صراحت ، فرزندش على عليه السّلام را معرفى مىفرمايد . 8528712 خ 0 270 خ
7 . 4 . 3 . عبد الرحمن بن حجّاج بجلى
شيخ طوسى در رجالش ، وى را جزو اصحاب امام صادق عليه السّلام و امام كاظم عليه السّلام بر شمرده 9528712 خ 0 271 خ و تاريخ وفات وى را در كتاب غيبت ، در عصر امام رضا عليه السّلام ذكر كرده است . 0628712 خ 0 272 خ بدين ترتيب بايستى آن جناب را نيز درك كرده باشد ؛ چنانكه نجاشى به اين امر تصريح كرده است . 1628712 خ 0 273 خ
علامه حلّى نيز بر همين مبنا ، وفات وى را مربوط به عصر امام رضا عليه السّلام دانسته است . 2628712 خ 0 274 خ
اما اين سخن با آنچه مسعودى درباره اجتماع سران شيعه در منزل « عبد الرحمن بن