هر دو قول ، وى سفير چهارم را درك كرده است و با توجه به سابقه قرب و نزديكىاش به دو سفير پيشين و نقش او در سازمان وكالت ، طبيعتا در عصر چهارمين سفير نيز بايستى در خدمت سازمان وكالت بوده باشد . شيخ صدوق متن توقيعى را از « ابو على بن همام » نقل كرده كه متضمّن دعايى است كه شيعيان در عصر غيبت ترغيب به خواندن آن شدهاند ؛ و شروع آن با اين جملات است : « اللهم عرّفنى نفسك فانّك إن لم تعرّفنى نفسك لم أعرف نبيّك . . . » . اين توقيع را « محمد بن عثمان عمرى » به « ابو على بن همام » املا كرده و او را به مداومت بر قرائت اين دعاى امر نموده است . 4768712 خ 0 670 خ اين امر ، نشانه ارتباط وى با سفير دوم و توجه سفير نسبت به ارتقاى معنوى « ابو على » است ! از سوى ديگر بنا به نقل شيخ طوسى ، « ابو على بن همام » يكى از چند تن رؤساى شيعه بود كه به هنگام آخرين لحظات حيات « عمرى » بر بالين او حاضر بودند و او « حسين بن روح » را به عنوان جانشين خود بدانان معرفى نمود . « ابو على » خود در اين باره چنين نقل كرده است : « ابو جعفر محمد بن عثمان عمرى ، پيش از رحلتش ما را كه جمعى از وجوه و شيوخ شيعه بوديم به نزد خود فراخواند و گفت : اگر مرا مرگ در رسد امر سفارت به ابو القاسم حسين بن روح نوبختى منتقل خواهد شد ؛ زيرا من مأمور شدهام كه وى را به جاى خود نصب كنم ؛ پس در امور خود بر وى اعتماد و به وى رجوع كنيد » . 5768712 خ 0 671 خ اينكه عمرى در آخرين لحظات ، سران شيعه ، از جمله « ابو على » را درباره امر سفارت به نزد خود فرا مىخواند ، دليل ديگرى بر ارتباط وى با سفير و توجه سفير نسبت به او است .
وى از جمله كسانى بوده كه گاهى توقيعات ناحيه مقدّسه به دست او خارج مىشده است . علاوه بر آنچه گذشت ، روايتى كه شيخ طوسى نقل كرده نيز حاكى از آن است كه در دوره محبوس بودن « حسين بن روح » ، به خصوص پس از انحراف شلمغانى ، « ابو على بن همام » نقش جانشين را براى وى ايفا مىكرده است . بنا بر اين روايت ، هنگامى كه توقيع ناحيه مقدسه در ذى الحجه سال 312 ق در لعن شلمغانى صادر شد ، « حسين بن روح » در حبس « مقتدر عباسى » به سر مىبرده ؛ از اينرو ، اين توقيع را از حبس براى « ابو على بن همام » ارسال مىكند ؛ و او نيز آن را به دستور « ابن روح » در ميان شيعيان پخش مىكند . 6768712 خ 0 672 خ وى همچنين جريان طلب مباهله شلمغانى و قتل او را نيز نقل كرده است . اين روايت به خوبى حاكى از نقش « ابو على » به عنوان دستيار « ابن روح » است .
سازمان وكالت و نقش آن در عصر ائمة ( ع ) ( فارسي ) — صفحة 597
مساهمون: محمدرضا جبارى
ص٥٩٧