أبو بكر وعمر وده نفر از بنى أمية نازل شد كه اين دوازده نفر جمع شدند در عقبهء تبوك كه رسول خدا صلّى اللّه عليه وآله وسلّم را هلاك كنند وگفتند : اگر ما را ببينند ، خواهيم گفت كه بازى مىكرديم ؛ واگر نبينند ، محمد را هلاك مىكنيم ؛ پس حق تعالى اين آيات فرستاد وعفو كردن از طايفهاى مراد آن است كه أمير المؤمنين عليه السّلام در دنيا عفو كرد براي مصلحت از أبو بكر وعمر به امر الهى وايشان را بر منبر لعنت نفرمود وده نفر ديگر را بر منبر لعنت كرد « 1 » .
وچون حضرت از جنگ تبوك برگشت مؤمنان صحابه متعرض منافقان مىشدند وايشان را آزار مىكردند وايشان در جواب سوگند ياد مىكردند كه ما بر دين حق ثابتيم ومنافق نيستيم ، شايد مؤمنان دست از آنها بردارند واز آنها راضى شوند ، پس حق تعالى در بيان كذب ايشان اين آيات فرستاد
سَيَحْلِفُونَ بِاللَّهِ لَكُمْ إِذَا انْقَلَبْتُمْ إِلَيْهِمْ لِتُعْرِضُوا عَنْهُمْ فَأَعْرِضُوا عَنْهُمْ إِنَّهُمْ رِجْسٌ وَمَأْواهُمْ جَهَنَّمُ جَزاءً بِما كانُوا يَكْسِبُونَ . يَحْلِفُونَ لَكُمْ لِتَرْضَوْا عَنْهُمْ فَإِنْ تَرْضَوْا عَنْهُمْ فَإِنَّ اللَّهَ لا يَرْضى عَنِ الْقَوْمِ الْفاسِقِينَ
« 2 » يعنى : « زود باشد كه سوگند خوردند بخدا از براي شما چون بازگرديد از سفر بسوى ايشان تا رو بگردانيد از عتاب وسرزنش ايشان واعراض كنيد از ايشان وبگذاريد ايشان را ، بدرستى كه ايشان نجس وپليدند وجاى ايشان جهنم است براي پاداش آنچه كسب كردهاند ، سوگند مىخورند منافقان براي شما تا راضى شويد از ايشان ، پس اگر راضى شويد شما اى مؤمنان از منافقان پس بدرستى كه خدا خشنود نمىشود از گروه فاسقان » .
در تفسير امام حسن عسكرى عليه السّلام مذكور است كه : قصد كردند گروهى از منافقان كه در جنگ تبوك با حضرت رسول صلّى اللّه عليه وآله وسلّم همراه بودند كه آن جناب را به قتل رسانند وگروهى از ايشان كه در مدينه بودند قصد كردند كه علي بن أبي طالب عليه السّلام را به قتل رسانند - به سبب حسدى كه بر ايشان غالب شده بود از برگزيدن رسول خدا صلّى اللّه عليه وآله وسلّم أمير المؤمنين عليه السّلام را بر ايشان - زيرا كه چون حضرت رسول صلّى اللّه عليه وآله وسلّم از مدينه بيرون آمد
هامش
( 1 ) . تفسير عياشى 2 / 95 .
( 2 ) . سورهء توبه : 95 و 96 .