سعد بن عبد اللَّه گفت : من در رد او پاسخهاى گوناگونى دادم ولى او هر يك از آنها را نقض و رد مىكرد ، بعد گفت : اى سعد بگذار ايراد ديگرى از شما بگيرم تا بينى شما رافضىها به خاك ماليده شود ! آيا شما عقيده نداريد كه ابو بكر صديق كه از پليدى اوهام پيراسته است و عمر فاروق كه مدافع ملت اسلام بود ، نفاق خود را پنهان ميداشتند و استدلال بشب عقبه « 1 » مىكنيد ؟ .
اى سعد ! بگو بدانم ابو بكر و عمر از روى ميل اسلام آوردند يا بطور اجبار بود ؟ سعد گفت : براى بر طرف ساختن اين ايراد چارهاى انديشيدم كه تسليم آن اشكال نشوم و بيم آن داشتم كه اگر بگويم ابو بكر و عمر از روى ميل اسلام آوردند ، او بگويد : با اين وصف ديگر پيدايش نفاق در دل آنها معنى ندارد ، چه كه نفاق هنگامى بقلب آدمى راه مىيابد كه هيبت و هجوم و غلبه و فشار سختى انسان را ناچار سازد كه بر خلاف ميل قلبى خود تظاهر كند . چنان كه خداوند در اين آيه فرموده :
فَلَمَّا رَأَوْا بَأْسَنا قالُوا آمَنَّا بِاللَّهِ وَحْدَهُ وَ كَفَرْنا بِما كُنَّا بِهِ مُشْرِكِينَ فَلَمْ يَكُ يَنْفَعُهُمْ إِيمانُهُمْ . لَمَّا رَأَوْا بَأْسَنا
يعنى : وقتى آنها از طرف ما فشار ديدند گفتند : ايمان بخداى يگانه آورديم و از آنچه قبل ازين شرك ميورزيديم ، دست برداشتيم . ولى ايمان آنها هنگامى كه فشار ما را مشاهده كردند ، به حال آنها سودى ندارد . و اگر بگويم : آنها با بىميلى و اجبار اسلام آوردند ، مرا مورد سرزنش قرار ميداد و ميگفت موقع اسلام آوردن آنها شمشيرى كشيده نشد كه موجب وحشت آنها شود .
ناچار عمدا از وى روى گردانيدم ( و سخن نگفتم ) در حالى كه تمام اعضايم از شدت خشم آماس كرده بود ، و جگرم از غصه ميخواست پاره شود . پيش از اين واقعه من قريب چهل و چند مسأله از مسائل مشكله را كه كسى نيافته بودم به من پاسخ دهد ، در طومارى يادداشت كرده بودم ، تا از احمد بن اسحاق ( قمى ) كه بهترين مردم شهر من ( قم ) و از خواص حضرت امام حسن عسكرى عليه السّلام بود ، سؤال كنم .
هامش
( 1 ) شب عقبه ، شبى بود كه پيغمبر اكرم از جنگ « تبوك » مراجعت ميفرمود ، و در حالى كه عمار ياسر مهار شتر حضرت را بدست گرفته و حذيفهء يمانى آن را ميراند چند نفر نقابدار جلو آمده شتر حضرت را رم دادند و نزديك بود پيغمبر به زمين بخورد : اين چند نفر نقابدار ، در كتب مربوطه شناسانده شدهاند كه چه كسانى بودهاند .