اجل بر دو گونه است : اجل محتوم و اجل موقوف . حمران پرسيد محتوم ( حتمى ) كدام است ؟ فرمود : كاريست كه جز آن نباشد ، پرسيد اجل موقوف چيست ؟
فرمود : اجلى است كه بسته بمشيت و خواست خداست . حمران گفت : من اميد وارم كه آمدن سفيانى از اجل موقوف باشد . حضرت فرمود : نه به خدا از اجل - محتوم است .
و نيز در كتاب نامبرده از فضيل بن يسار از امام محمد باقر عليه السّلام نقل شده كه فرمود : بعضى از امور موقوف و پارهاى محتوم است و آمدن سفيانى از امور محتوم است كه حتما مىبايد بيايد .
همچنين در غيبت نعمانى از خلاد صايغ روايت كرده كه حضرت صادق عليه السّلام فرمود : آمدن سفيانى از امور مسلم است ، و جز در ماه رجب نميآيد مردى عرضكرد وقتى او آمد وضع ما شيعيان چگونه است ؟ فرمود : در آن موقع به طرف ما ! اين روايت در آن كتاب بسند ديگر هم نقل شده است .
مؤلف : « به طرف ما » يعنى كار بسوى ما بازگشت مىكند و قائم ما ظاهر مىشود . بعبارت ديگر يعنى برويد ، بشهرى كه قائم از آنجا ظهور مىكند . زيرا سفيانى به آنجا نميرسد و متوسل بما شويد . « 1 »
و هم در كتاب مزبور از جابر جعفى نقل كرده كه گفت : از امام محمد باقر عليه السّلام پرسيدم : سفيانى كى خواهد آمد ؟ فرمود : از كجا سفيانى تا كسى كه بعد از اوست ( يعنى قائم آل محمد ) نيامده به اين زودى مىآيد ؟ وقتى آب در زمين كوفه جوشيد و لشكر شما ( شيعيان ) را بقتل رسانيد ، منتظر سفيانى و آمدن قائم باشيد .
هم در آن كتاب از بطائنى نقل مىكند كه گفت : با حضرت امام موسى كاظم از مكه تا مدينه همسفر بودم . روزى آن حضرت به من فرمود : اگر اهل آسمان و زمين
هامش
( 1 ) شايد قسمت آخر ميان مؤلف يعنى « متوسل بما شويد » در معنى روايت كافى باشد . زيرا حضرت فرمود : « فالينا » يعنى در آن روز براى نجات از گمراهى به طرف ما بيائيد و در صف قائم آل محمد باشيد !