در آن هنگام تو در مورد تأويل قرآن جنگ خواهى كرد همان گونه كه درباره تنزيل آن جنگ كردى و اين حالت دوم آنان كمتر از حالت نخست ايشان نيست . گفتم : اى رسول خدا ، نسبت به اين كسانى كه پس از تو دچار فتنه مى شوند چگونه عمل كنم و در كدام منزلت منظور كنم آيا به منزله فتنه يا به منزله برگشتن از دين فرمود : به منزلت فتنهيى كه در آن سر گشته خواهند بود تا آنكه عدل آنان را فرو گيرد .
گفتم : اى رسول خدا ، آيا عدل از سوى ما آنان را فرو مى گيرد يا غير ما فرمود : از سوى ما كه به ما آغاز شد و به ما ختم مىشود و خداوند پس از شرك دلها را به وسيله ما الفت خواهد بخشيد . گفتم : سپاس خدا را بر اين نعمتها كه از فضل خويش به ما ارزانى فرموده است .
بدان كه اين سخن على عليه السلام بدان گونه كه در نهج البلاغه آمده است دلالت بر اين دارد كه آيه « الم أَ حَسِبَ النّاسُ أَنْ يُتْرَكُوا . . . » بعد از جنگ احد و در مدينه نازل شده است و اين مخالف گفته مفسران است ، زيرا آيه نخست سوره عنكبوت است و آن سوره به اتفاق مفسران مكى است و حال آنكه جنگ احد در مدينه است و سزاوار است در اين مورد گفته شود كه اين آيه در مدينه نازل شده است و به آن سوره كه مكى است افزوده شده و به صورت يك سوره در آمده است و نسبت كلى بر آن غلبه يافته است از اين جهت كه بيشتر آن در مكه نازل شده است و نظير اين در قرآن بسيار است مانند سوره نحل كه به اجماع مفسران مكى است ولى سه آيه آخر آن پس از جنگ احد در مدينه نازل شده است .
جلوه تاريخ درشرح نهج البلاغه ( فارسى ) — صفحة 325
مساهمون: ابن أبي الحديد
ص٣٢٥