آن حضرت درد سر و پيشانى بود كه يك روز يا بخشى از روز شدت پيدا مى كرد و سپس تسكين نسبى مى يافت و اين بيمارى به درازا كشيد . على عليه السلام در اين موضوع كه حكومت از او خواهد بود هيچ شك و ترديدى نداشت و چنين مى پنداشت كه هيچ كس در آن مورد با او ستيز نخواهد كرد و به همين جهت هنگامى كه پيامبر ( ص ) رحلت كرد و عمويش عباس به على گفت « دست دراز كن تا با تو بيعت كنم و مردم بگويند عموى پيامبر با پسر عموى او بيعت كرد و در مورد حكومت تو هيچ كس مخالفت نورزد » . على فرمود : عمو جان مگر در مورد حكومت كس ديگرى غير از من اميد و آرزو دارد عباس گفت : به زودى خواهى دانست . على فرمود : دوست ندارم كه اين بيعت پوشيده صورت گيرد بلكه دوست مى دارم آشكارا انجام شود . چون پيامبر ( ص ) در بيمارى خود سنگين شد اسامه را روانه فرمود و ابو بكر و بزرگان ديگرى از مهاجران و انصار را همراه او قرار داد ، و اين موجب آن گرديد كه على عليه السلام بينديشد كه اگر پيامبر بميرد با اطمينان و بدون ترديد حكومت از او خواهد بود و چنين پنداشت كه در آن صورت مدينه به طور كلى از هر ستيزهجويى كه بخواهد در مورد حكومت با او ستيز كند خالى خواهد بود و على حكومت را به راحتى و آسودگى به دست خواهد آورد و بيعت مسلمانان با او تمام مىشود و بر فرض كه كسى آهنگ مخالفت كند در هم شكستن آن بيعت ممكن نخواهد بود .
آن چنان كه مى دانيم ابو بكر با پيام فرستادن عايشه و آگاه ساختن او از اينكه پيامبر ( ص ) خواهد مرد از لشكر اسامه برگشت . موضوع نماز گزاردن ابو بكر هم معروف است . على عليه السلام اين موضوع را به عايشه نسبت داد كه او به بلال برده آزاد كرده پدرش فرمان داده است به ابو بكر بگويد با مردم نماز بگزارد ، و چنانچه روايت شده است پيامبر ( ص ) فرموده بوده است « يكى از مسلمانان با آنان نماز بگزارد » و شخص خاصى را معين نفرموده است . آن نماز نماز صبح بود ، پيامبر ( ص ) كه در آخرين رمق زندگى بود در حالى كه ميان على و فضل بن عباس حركت مى كرد از حجره بيرون آمد و همان گونه كه در دنباله خبر آمده است خود را به محراب رساند و در آن ايستاد و سپس به حجره خود بازگشت و هنگامى كه روز بر آمد رحلت فرمود . بدين ترتيب همان يك نماز را حجت و دليل حكومت ابو بكر قرار دادند و مى گفتند : كداميك از شما دوست مى دارد بر دو قدمى كه رسول خدا در نماز مقدم داشته است مقدم شود و بيرون آمدن پيامبر ( ص )
جلوه تاريخ درشرح نهج البلاغه ( فارسى ) — صفحة 319
مساهمون: ابن أبي الحديد
ص٣١٩