را آموخت و در معقول و منقول برجسته شد . جوان بود كه فقه را از شيخ الامام عارف ربانى ابو طاهر محمد بن على بن حسن ظاهرى فرا گرفت . سپس كفوى به ذكر سلسلهء مشايخ خواجه پارسا در فقه پرداخته و گفته است : او فقه را از صدر شريعت فرا گرفته و آن را به امام اعظم ابو حنيفه رسانده و اظهار داشته است كه وى از بزرگترين جانشينان شيخ بزرگ خواجه بهاء الدين نقشبند الخ بوده است . مؤلف الشقايق النعمانية فى علماء الدولة العثمانية ، پس از ذكر طريقه نقشبنديه و اينكه اين فرقه سلسلهء خود را به شيخ عارف خواجه بهاء الدين نقشبندى مىرسانند و نيز ذكر گوشهاى از مناقب و محاسن اين طريقه گويد : يكى از مشايخ اين طريقه ، شيخ عارف خواجه محمد پارسا بخارى است . او در زمرهء اصحاب خواجه بهاء الدين سابق الذكر است .
مؤلف شقايق النعمانية همچنين حكايت كرده است كه استاد خواجه محمد پارسا روزى در جمع گروهى از اصحاب خود مىگويد : امانتى كه از مشايخ طريقت ما به من رسيده بود و تمام آنچه را كه خود در اين راه حاصل كرده بودم ، همه را به تو مىسپارم . خواجه محمد پارسا نيز آن را پذيرفت . همچنين استاد وى در پايان عمرش گفت : مقصود از ظهور من وجود اوست . من او را به طريق جذبه و سلوك پروردم پس اگر بدين كار اشتغال ورزد گيتى از او رخشان شود . همچنين استاد خواجه محمد پارسا ، او را متصف به صفت روح مىكند و اين داستان مشهور و معروف است . همچنين در يكى ديگر از اين اوقات استادش او را به صفت بركة النفس متصف مىكند و او را مظهر اين قول پيامبر ( ع ) مىداند كه فرمود : از بندگان خداى تعالى كسى است كه اگر بر خداى قسم ياد كند ، خداوند نيز سوگند او را راست گرداند .
استاد خواجه محمد پارسا ، ذكر خفى را به وى آموخت و او را اجازه داد كه آموزش طالبان اين طريقت را بر عهده گيرد . مؤلف شقايق النعمانية آورده است كه خواجه محمد پارسا در راه حج از صغانيان و ترمذ و بلخ و هرات گذشت و مزار علما را در اين شهرها زيارت كرد . علما و استادان اين ديارها او را مورد اكرام خود قرار دادند و او را بسيار بزرگ داشتند و ديدار و خدمت به او را غنيمتى عظيم دانستند . آنگاه وى گفته است كه خواجه محمد پارسا در مدينه منوره درگذشت و مولى شمس الدين فنارى بر او نماز گزارد وى را در كنار قبر عباس رضى الله عنه به خاك سپردند .
اما كتاب فصل الخطاب او ، كتاب معروف و مشهورى است . حاجى خليفه در كشف الظنون از اين كتاب ياد كرده و گفته است : فصل الخطاب فى المحاضرات ، نوشتهء حافظ زاهد محمد بن حافظى از فرزندان عبيد الله نقشبندى بخارى ، معروف به خواجه پارساست . او در سال 822 در مدينه منوره وفات يافت اين كتاب را ابو الفضل موسى بن
سيره معصومان ( فارسي ) — صفحة 353
مساهمون: على حجت كرمانى
ص٣٥٣