مواراة كه به معنى پنهان ساختن و مستور داشتن است . و « ساج » به سين بىنقطه و آخر آن جيم ، اسم فاعل است از « سجا » كه به معنى ركد و استقرّ است ، و حاصل معنى آنكه : نمىتواند پوشيده و پنهان داشت از تو چيزى را شبى كه در غايت تاريكى و نهايت ظلمت و سياهى است زيرا كه علم تو بر جميع اشيا محيط است .
« و لا ارض ذات مهاد »
- به كسر ميم - جمع ممهود است « 1 » يعنى زمين صاحب امكنهء مستويهء ممهّده كه به معنى گسترده شده است .
« و لا بحر لجّيّ »
به ضمّ لام و كسر آن نيز آمده است و تشديد جيم مكسوره و ياى مشدّده به معنى عظيم است ، يعنى درياى عظيم .
« تدلج بين يدى المدلج »
ادلاج در اصل لغت به معنى راه رفتن به شب است مطلقا ، و بسا باشد كه مخصوص سازند به راه رفتن در اول شب ، و گاه باشد كه ادلاج را از روى مجاز اطلاق كنند بر عبادت كردن در شب زيرا كه عبادت بحسب حقيقت سيرى است به سوى حضرت عزّت - جلّ شأنه - و به همين تفسير كردهاند قول حضرت رسالت صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم را كه :
من خاف ادلج و من ادلج بلغ المنزل .
يعنى : « هر كس كه از دورى منزل بترسد هر آينه به شب راه رود و هر كه به شب راه رود به منزل رسد » . چنانچه گفتهاند :
تا شب نروى روز به جايى نرسى و ارباب حال و اصحاب كمال گفتهاند كه : عبادت كردن به منزلهء سير كردن و راه رفتن است كه بنده به سبب آن به سوى حضرت عزّت مىرسد ، و توفيق و اعانت و رحمت پروردگار كه هيچ امرى از امور عبادت بدون آن حاصل نمىشود آن نيز به منزلهء سيرى است كه از جانب اللَّه تعالى به سوى بنده واقع مىشود .
پس معنى تدلج بين يدى المدلج چنين مىشود كه : رحمت و توفيق و
هامش
( 1 ) اين ترجمه مطابق متن است اما متن تصحيف شده و صحيح آن چنين است :
و جمع آن مهود است .