و سرزنش قارى قرآن مجيد است بر عدم خشوع و ترس او در وقت تلاوت آيات بيّنات از جهت قساوت قلب او ، و قلّت تدبّر و تفكّر در معانى آن .
« عالِمُ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ »
، يعنى عالم است بر آنچه غائب است از حس و بر آنچه حاضر است ؛ يا عالم است به سرّ و علانيه .
مترجم گويد : « ببايد دانست كه مراد از
« عالِمُ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ »
عالم بودن حضرت عزّت است بر غايب و حاضر ؛ و ذكر غيبت نظر به انسان است يعنى آن چيزى كه از نظر خلق غائب است مثل جواهر قدسيّه « 1 » و اطّلاع بر احوال آن ؛ و مراد به « شهادة » اجرام است و اعراض « 2 » ؛ و ذكر تقدم غيبت بر شهادت به سبب تقدم آنست در وجود ، زيرا كه خلق جواهر در وجود مقدم است بر خلق اجرام - و اللَّه أعلم » .
« الْقُدُّوسُ »
مبالغه است در نزاهت و پاكى از آنچه موجب نقص است نسبت آن به ذات متعالى . و نعم ما قيل :
هر چه مفهوم عقل و ادراكست * ساحت قدس او از آن پاك است
« السَّلامُ »
مصدرى است كه وصف واقع شده است از باب مبالغه مثل « زيد عدل » ، و مراد سالم بودنست از جميع اقسام نقايص . و اينكه جنّت را دار السّلام ناميدهاند به واسطهء آنست كه سكّان آن سالماند از جميع آفات ، يا از براى آنست كه جنّت منزلى است كه منسوب است به حضرت حق - سبحانه و تعالى - كه نام نامى او - جلّ شأنه - « سلام » است .
« الْمُؤْمِنُ »
يعنى بخشندهء امن . و از حضرت امام به حق ناطق امام جعفر صادق عليه السّلام مرويست كه : حق - سبحانه و تعالى - را ازين جهت مؤمن ناميدهاند كه رستگار و ايمن مىگرداند از سخط و عذاب خود كسى را كه اطاعت او مىكند .
« الْمُهَيْمِنُ »
هامش
( 1 ) عالم عقول .
( 2 ) جمع عرض ، يعنى چيزى كه در مقابل جوهر است و قائم بذات نيست .