كتاب ، تفسير قرآن مجيد است و در مقدمه آن چند علم از علوم قرآن بحث شده است . « 1 »
چاپهاى كتاب بدين قرار است : قاهره ، التجارية الكبرى ، 1335 ق ، به كوشش محمد عبد المنعم يونس و ابراهيم عطوه عوض ، قاهره ، 1322 ق / 1914 م ؛ قاهره ، رحمانية ، 1355 ق / 1936 م ؛ دار الفكر ، دو جلد رحلى .
التيسير في قواعد علم التفسير « 2 » ، كافيجى محمود بن سليمان محيى الدين ابو عبد الله ( 879 ق ) .
عنوان و محتواى التيسير نشان مىدهد كه پيرامون تفسير است اما علومى در آن ياد شده كه غالبا مربوط به قرآن است ، بر اين اساس مىتوان آن را جزء كتابهاى علوم قرآن به حساب آورد .
كتاب در دو باب و خاتمه شكل گرفته است . باب اول در اصطلاحات است و در آن تفسير و تأويل ، قرآن ، سوره ، آيه و مباحث مربوط به قرآن مانند وجوب تواتر نقل آن ، شروط قرائت صحيح ، محكم و متشابه ، نزول و اسباب النزول مورد بررسى است . باب دوم در قواعد و مسائل است . و مباحث دلالت محكم و متشابه ، تعارض و ترجيح و نسخ ، طبقات مفسران ، شروط راوى تفسير ، شيوههاى تحمل و اداى تفسير مورد بحث است . خاتمه كتاب در فضيلت و شرف علم و آداب استاد و دانشجو است . « 3 »
دو چاپ كتاب عبارت است از : به كوشش اسماعيل جراح اوغلى ، تركيه ، دانشگاه آنكارا ، دانشكده الهيات ، 1394 ق / 1974 م ؛ به كوشش ناصر بن محمد مطرودى ، دمشق دار القلم و رياض دار الرّفاعى ، 1410 ق / 1990 م .
اللباب في علوم الكتاب « 4 » ، ابن عادل عمر بن على ابو حفص سراج الدين ( 880 ق ) .
كتاب مجموعهء تفسيرى است كه در جاىجاى خود دربردارندهء مباحث علوم قرآن است . « 5 »
اين تفسير به كوشش عادل احمد عبد الجواد و على محمد معوّض در بيروت ، دار الكتب العلمية ، 1419 ق / 1998 م ، 20 جلد انتشار يافته است .
البرهان في تفسير القرآن « 6 » ، بحرانى سيد هاشم بن سليمان بن اسماعيل حسينى ( 1107 ق ) .
هامش
( 1 ) . ابن جزّى ، 1 / 2 - 31 .
( 2 ) . زركشى ، 1 / 62 ؛ سيوطى ، الإتقان ، 1 / 16 - 17 ؛ صفار 3907 ، 401 ؛ مهدوى راد ، 146 - 147 .
( 3 ) . كافيجى ، مقدمه تحقيق ، 68 - 87 .
( 4 ) . صفار ، 403 .
( 5 ) . ابن عادل ، كتاب ياد شده .
( 6 ) . زركلى ، 8 / 66 ؛ مهدوى راد ، 201 - 202 .