لغات و يك كتاب انتشار يافته در مبهمات پابرجاست .
در دو قرن هفتم و هشتم ، هشت ياد نام كتاب ، دو دستنوشته كتاب و چهار كتاب چاپ شده در وجوه و يك دستنوشته در وجوه و يك ياد نام و سه دستنوشته كتاب در مبهمات به چشم مىخورد .
در پنج سده نهم تا سيزدهم ، نام پنج عنوان ، نام هفت نسخه خطى و چهار كتاب چاپى در غريب و چهار ذكر نام ، يك دستنويس و يك اثر انتشار يافته در وجوه و دو عنوان تأليف ، يك نسخه خطى و يك اثر چاپى در لغات و دو عنوان و يك اثر نشر يافته در مبهمات ، ياد شده است .
معاصران به اين علم نيز اهتمام ويژهاى داشتهاند . يك ذكر عنوان ، يك نسخه خطى و هفده كتاب انتشار يافته در غريب و يك اثر نشر يافته در مبهمات و پنجاه كتاب و مجموعه انتشاريافته در فرهنگهاى قرآنى ، بخشى از كارنامه درخشان ايشان است .
2 . فهرست تأليفات غريب قرآن
الف . فهرست تاريخى
مسائل نافع بن الأزرق يا إجابات ابن عباس على أسئلة نافع بن الأزرق « 1 » ، ابن عباس عبد الله ( 68 ق ) .
به كوشش ابراهيم سامرائى ، بغداد ، 1389 ق / 1969 م ، 106 ص .
غريب القرآن « 2 » ، ابن عباس ، روايت عطاء بن أبى رياح ( 114 ق ) .
خطى ، برلين ، 683 ؛ تركيه ، كتابخانه عاطف أفندى ، 2815 / 2 .
به نظر بروكلمان ، اين ، خلاصهاى از كتاب الاتقان است و از ابن عباس نيست « 3 » به روايت على بن أبى طلحه ( 143 ق ) .
سيوطى اين كتاب را در الاتقان ، نوع 36 ، جاى داده است « 4 » .
تفسير غريب القرآن « 5 » ، زيد بن على بن حسين بن على بن ابى طالب ( 122 ق ) .
هامش
( 1 ) . زركشى ، 1 / 388 ؛ مهدوى راد ، 14 - 15 .
( 2 ) . زركشى ، همانجا ؛ سزگين ، 1 / 27 ، 31 ؛ صفار ، 318 ؛ على شواخ ، 3 / 299 ؛ مهدوى راد ، 13 .
( 3 ) . ( 4 / 9 ) به نقل از صفار ، 318 .
( 4 ) . ج 2 / 3 - 106 .
( 5 ) . زركشى ، همانجا ؛ صفار ، 246 ؛ على شواخ ، 3 / 294 ؛ مهدوى راد ، 18 - 19 .