نقله و روات او . ( قرآنپژوهى ، ص 52 - سر البيان فى علم القرآن ، ص 42 - فرهنگ اصطلاحات و تعريفات نفايس الفنون )
علم لدنى ( ل د نّ )
- علم من لدن
علم مبهمات
يكى از علوم قرآنى است و به واسطه آن ، آنان كه آيات قرآن در شأن و منزلت ايشان نازل گرديده معلوم و واضح گردند . بسيارى از آيات الهى به لحاظ مصداق و يا اشاراتى كه دارد در ابهام است كه به كمك فعل و قرائن و راهنمايىهاى ديگر كه در جاى خود روشن است بايد چگونگىهاى آن را دريافت ( بينات - ش 8 - ص 122 - ش 20 - ص 154 )
علم مجازات قرآن
- مجازات قرآن .
علم محكم و متشابه
از علوم قرآنى است و علمى است كه جدا كردن آيات محكم از متشابه و فرق ميان تشابه و تأويل و آنچه موضوعها مربوط مىشود را عهدهدار است ( آشنايى با علوم قرآن ، ص 29 )
علم مفردات
دانشى است كه دربارهء مفردات ( تك واژههاى ) قرآنى از نظر ريشه و اشتقاق لغوى و دلالت بر معناى مطلوب ، مناسبات ، نحوه تلفظ و نوع كاربرد آن در قرآن بحث و گفتگو مىكند و يكى از مهمترين شاخههاى آن غريب القرآن است .
( كيهان انديشه - ش 83 - ص 53 )
علم مكى و مدنى
نگاه كنيد به هريك از واژههاى مكى و مدنى و ضرورت شناخت سور مكى و مدنى .
علم من لدن ( ل د )
وَ عَلَّمْناهُ مِنْ لَدُنَّا عِلْماً
( كهف - 65 )
- علم كه موهبت حق است و به تعليم خدا حاصل مىشود . وحى و كشف و الهام . علم لدنى ( فرهنگ فروزانفر )
علم ناسخ و منسوخ
از علوم قرآنى است در شناخت ادامهء ثبوت حكم آيهء قرآن يا منتفى شدن آن . نظر كسانى كه به وقوع نسخ در قرآن معتقدند و دلايل آنها بر ادعايشان و اقسام نسخ نسبت به معتقدان آن را علم ناسخ و منسوخ عهدهدار است .
شايستهء يادآورى است كه نسخ در قرآن از قبيل تناقض يا اختلاف در گفتار نيست ، بلكه ناشى از اختلاف در آن مصداقى است كه زمانى آن حكم براى تحقّق بخشيدن به مصلحتى بر آن مصداق منطبق مىگردد و زمان ديگر آن حكم به جهت نبودن آن مصلحت ، به حسب معيار شرعى منطبق نمىشود . ( آشنايى با علوم قرآن ، ص 23 )
علم نحو ( ن )
علم اعراب كلام عرب از آن دانسته مىشود . ( آثار عجم ، ص 32 )
علم وجوه و نظاير
از فروغ علم تفسير بشمار مىرود و بعضى از الفاظ قرآن كلماتى است كه آنها را وجوه و نظاير مىنامند ( الفاظى كه داراى معانى متعدد در قرآن مىباشند ) و معناى آن اين است كه يك كلمه در مواضعى از قرآن به يك لفظ و حركت آمده در هر جا معنايى مغاير با معناى جاى ديگر