و افعال خداى تعالى است ( نامها و صفتهاى خداى رحيم ، ص 90 و 137 )
2 .
ذلِكَ نَتْلُوهُ عَلَيْكَ مِنَ الْآياتِ وَ الذِّكْرِ الْحَكِيمِ
( آل عمران - 58 )
صفت قرآن است در كتاب خدا ( در پنج آيهء آل عمران ، يس ، يونس ، لقمان ، زخرف ) و صفت حكيم از آن جهت است كه آيات قرآن با نظم حكيمانهء عجيب و معانى بديع بنيانگذارى شده و به گونهاى استحكام يافته است كه هيچ تبديل و تحريفى بدان راه نمىيابد ( آشنايى با علوم قرآن ، ص 49 )
حلال
فَكُلُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ حَلالًا طَيِّباً
( نحل - 114 ) مقابل حرام . هر عملى و هرچه كه اقدام در مورد آنها مجاز باشد و انسان در آن مورد آزادى اراده دارد . مراد چيزى است كه باستناد كتاب و سنت مباح دانستهاند ( ترمينولوژى حقوق - فرهنگ علوم )
حلف ( ح )
ذلِكَ كَفَّارَةُ أَيْمانِكُمْ إِذا حَلَفْتُمْ
( مائده - 89 ) سوگند . از نظر اسلام سوگند خوردن خوب نيست و سوگند دروغ حرام و سوگند راست مكروه است مگر آنكه احقاق حق بسته به آن باشد و حتى وارد است كه شخص در صورت امكان خسارت را قبول كند و سوگند نخورد و اگر كسى سوگندى خورد و آن را شكست بايد كفاره بدهد . ( قاموس قرآن )
حلقه ياسين
پارچهاى حلقوى شكل كه سورهء يس را بر آن مىنويسند و اطفال را براى تبرك و حفظ از ميان حلقهء آن رد مىكنند . ( قرآنپژوهى ، ص 71 )
حلية القرآن ( ح ى ت ل )
- صوت حسن
حليف القرآن ( ح ف ل )
لقبى كه مردم مدينه به زيد بن على زين العابدين عليه السّلام داده بودند زيرا هميشه با قرآن سروكار داشت ( صحيفهء سجاديه ، ترجمهء فاضل ، ص 15 )
حليم
وَ اللَّهُ غَنِيٌّ حَلِيمٌ
( بقره - 263 )
بردبار . بردبار بر ادامهء روزى بندگان خاطى . از اسماء صفات خداى تعالى است ( نامها و صفتهاى خداى رحيم ، ص 90 و 138 )
از اسماء حسنى خداوند است . چنانكه طبرسى گويد مهلتدهنده است . خدا چارهساز و مهلت دهنده است . به گناهكاران مهلت مىدهد و در عذاب آنها عجله نمىكند . مهلت دادن يك نوع بردبارى است . پس خدا حليم است يعنى در عقوبت عجله و در هر نادانى بنده غضب نمىكند ( قاموس قرآن )
حم ( حاميم )
از فواتح السور ( و از حروف مقطعه ) است در هفت سورهء قرآن مجيد ( سورههاى 40 الى 46 )
1 . يكى از اسامى قرآن مىباشد .
2 . بعضى حم را نام سوره دانستهاند .
3 . در برخى روايات و كلمات بسيارى از مفسران « حم » از اسامى خداست و يا اينكه « ح » اشاره به حميد و « م » اشاره به مجيد است كه دو نام از نامهاى خداست .
3 . در تفسير
حم وَ الْكِتابِ الْمُبِينِ
از امام كاظم عليه السّلام منقول است كه « حم » نام محمد است .
( حيوة القلوب ، ج 2 ، ص 107 - تاريخ جامع قرآن