پس آفرينش انجام گرفت و اصناف و ازواج مخلوقات با غرايز و قرائح خاصّى بوجود آمدند و امر تكوينيّه و فرمان مطاع حضرت الوهيّت را پذيرا شدند . دگر داعيهء تأخير و تعلّل ، و انگيزه سستى و درنگ در كار نبود .
( 20 ) طبق فرمان مطاع كردگار لايزال * يافت دنيا و نظام آفرينش اعتدال
تا منظّم گشت هستى را اساس و تار و پود * امر ايزد را پذيرا گشت موجود هر چه بود
( دعوت او را پذيرفتند ارض و آسمان * وحى منزل در چنين مورد دليل اين بيان )
آيهء
بَدِيعُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ إِذا قَضى أَمْراً فَإِنَّما يَقُولُ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ
بقره 117
( 21 ) آفريد از روى حكمت آسمان ذو رتاج « 1 » * راست فرمود هر چه بود از ذات اشياء اعوجاج
كرد آنها را افاضت ، طىّ بذل اعتبار * حدّشانرا واضح و روشن نمود و آشكار
روى حكمت بين اضداد و عناصر وفق داد * ( در مزاجى بلغم و سودا و خون را جا نهاد )
بينشانرا جمع كرد و از تخلّف بازداشت * بر اساس عدل و حكمت از تكلّف بازداشت
كرد در تقدير ، با اندازههاى مختلف * با قياس و هيأت و شكل و نماى مختلف
با صفات بارز و با حدّ و قدّ معتدل * در اصالت بر شگرفى و شگفتى مشتمل
آن يكى را امتيازى هست بر اين ديگرى * ( دست قدرت داده بر آنها فراز و برترى )
( 22 ) آنچه را كه آفريده محكم است و استوار * ( اختراع فرموده بر طبق اراده كردگار )
و نظم بلا تعليق رهوات فرجها .
فى صفت السّماء در بيان كيفيّت و چگونگى آسمان كه از مخلوقات بسيار شگفتآور است و از كرات معلّقه در فضا را كه بوسيلهء قواى جاذبه و دافعه بهم
هامش
( 1 ) رتاج درهاى بزرگ