گفت : آرى ، از آن طرف .
وى ملازم يحيى بن خالد برمكى بود و مجالس كلامى و نظرى او را سرپرستى مىكرد ، و به محلّهء كرخ از مدينة السّلام در دروازهء جنوبى وارد مىشد و پس از مدت كمى از نگونبختى ( و فروپاشى ) برمكيان - و به قولى - تا زمان خلافت مأمون او مخفى شد .
نجاشى مىگويد : هشام بن حكم آزادشدهء ( قبيلهء ) كنده ، به كوى بنىشيبان كوفه فرود مىآمد ، و در سال 199 به بغداد منتقل شد و به قولى در همان سال ازدنيا رفت . وى كتابى دارد كه جماعتى از جمله محمّد بن ابى عمير از آن روايت مىكنند . اما زادگاهش به ما گفتهاند كه بهطور قطع كوفه بوده است و محل رشد وى واسط و تجارتش در بغداد بود كه در آخر عمرش به آنجا منتقل شد و در محل قصر وضّاح منزل گرفت .
هشام از امام صادق و امام كاظم عليهما السلام روايت مىكند و در رواياتش موثّق است و دربارهء اين امر خوش تحقيق مىباشد .
( ابن ) نديم در « الفهرست » خود مىنويسد : ابو محمّد هاشم بن حكم آزادشدهء بنىشيبان ، اهل كوفه بود ؛ از كوفه به بغداد انتقال يافت از جمله اصحاب جعفر بن محمّد الصادق عليهما السلام است و از متكلّمان شيعه و از كسانى است كه علم كلام را دربارهء امامت شكافت و آن مذهب را در بُعد نظرى مهذّب ساخت . وى ملازم برامكه بود و به مدينة السلام در محل كرخ وارد مىشد و كتابهاى زيادى دارد . سپس ابن نديم كتابهاى او را مىشمارد .
كشى در رجال خود روايات زيادى را نقل كرده است كه دلالت بر
مسند الإمام الكاظم (ع) (مسند امام الكاظم ع) (فارسى) — صفحة 492
مساهمون: الشيخ عزيز الله عطاردي
ص٤٩٢