إِلَّا مِنْ ضَرِيعٍ لا يُسْمِنُ وَ لا يُغْنِي مِنْ جُوعٍ . »
« 1 » .
جز اينكه آيات قرآنى كه از نظر موضوعى عذابهاى اينان را تعيين مىكند ، بسيار زياد است .
- به راستى كه جايگاه اهل عذاب بر خلاف جايگاه فرمانبرداران ، زندان است :
« وَ جَعَلْنا جَهَنَّمَ لِلْكافِرِينَ حَصِيراً . »
« 2 » .
- و آن زندان درهاى زيادى دارد كه هر درى مخصوص گروه ويژهاى است :
« لَها سَبْعَةُ أَبْوابٍ لِكُلِّ بابٍ مِنْهُمْ جُزْءٌ مَقْسُومٌ . »
« 3 » .
- زندانى كه شكنجهگرانش فرشتگان سختگير خشن هستند :
« عَلَيْها مَلائِكَةٌ غِلاظٌ شِدادٌ لا يَعْصُونَ اللَّهَ ما أَمَرَهُمْ وَ يَفْعَلُونَ ما يُؤْمَرُونَ . »
« 4 » .
- ولى آن زندان زيرزمينى به سردابهاى تاريك زيادى تقسيم مىشود كه برخى زير برخى ديگر قرار دارد :
« إِنَّ الْمُنافِقِينَ فِي الدَّرْكِ الْأَسْفَلِ مِنَ النَّارِ . »
« 5 » .
- و آن آتشى است كه به شدّت روى آنها بسته است :
« عَلَيْهِمْ نارٌ مُؤْصَدَةٌ . »
« 6 » .
- و آن گودالى پر از آتش است :
« وَ كُنْتُمْ عَلى شَفا حُفْرَةٍ مِنَ النَّارِ فَأَنْقَذَكُمْ مِنْها كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آياتِهِ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ . »
« 7 » .
- و آن آتشى است برافروخته :
« فَأُمُّهُ هاوِيَةٌ وَ ما أَدْراكَ ما هِيَهْ نارٌ حامِيَةٌ . »
« 8 » .
هامش
( 1 ) - غاشيه / 6 ، 7 ، نبأ ( 78 ) آيههاى 24 ، 25 ، اعراف / 50 : غذايى جز از ضريع ( - خار خشك تلخ و بدبو ) ندارند ، غذايى كه نه آنها را فربه مىكند و نه از گرسنگى مىرهاند .
( 2 ) - اسراء ( 17 ) آيهء 8 ( - يك آ ) : و جهنّم را براى كافران زندان سختى قرار داديم .
( 3 ) - حجر ( 15 ) آيهء 44 ( - يك آ ) : همان دوزخى كه هفت در دارد و براى هر درى گروهى از پيروان شيطان تقسيم شدهاند .
( 4 ) - تحريم ( 66 ) آيهء 6 ، مدثّر / 30 ، 31 ( - 2 الف ) : فرشتگانى بر آن آتش گمارده شده ، كه خشن و سختگيرند و هرگز فرمان خدا را مخالفت نمىكنند ، و آنچه فرمان داده شدهاند ، ( بهطور كامل ) اجرا مىكنند .
( 5 ) - نساء ( 4 ) آيهء 145 ( - يك ب ) : منافقان در پايينترين و نازلترين مراحل دوزخ قرار دارند و هيچگونه ياورى براى آنها نخواهى يافت .
( 6 ) - بلد ( 90 ) آيهء 20 ، همزه / 8 ( - 2 الف ) : بر آنها آتشى است فروبسته .
( 7 ) - آل عمران ( 3 ) آيهء 103 ( - يك ب ) : شما در گذشته در لبهء گودالى از آتش بوديد كه هرآن ممكن بود در آن سقوط كنيد و همه چيز شما خاكستر گردد . خداوند اينچنين آيات خود را بر شما روشن مىسازد ، شايد قبول هدايت كنيد .
( 8 ) - قارعه ( 101 ) آيهء 9 ، 11 ( - 2 الف ) : پناهگاه او هاويه ( دوزخ ) است و تو چه مىدانى هاويه چيست ؟ ! آتشى سوزان است .