اسكندرانى : منسوب به اسكندريّه ( شهري در مصر كه إسكندر كبير در سال 323 پيش از ميلاد تأسيس كرد ) است . بعد از سدهء چهارم پيش از ميلاد ، يعنى پس از أرسطو وشاگردانش ، شهر آتن ، بلكه تمام يونان ، از حيث علم وحكمت از رونق افتاد وأرباب دانش در اسكندريّه گرد آمدند ومدرسه ودار العلمي تأسيس كردند كه به مدرسه اسكندريّه شهرت يافت وتا أوائل سدهء چهارم بعد از ميلاد وبه روايتي تا أواخر قرن أول هجرى يعنى تا عهد عمر بن عبد العزيز داير بود . نومينوس آپامئايى
( Numenius of
(
Apamea
آمونيوس ساكاس
( Ammonius Saccas )
وپلوتينوس ( در منابع اسلامى افلوطين والشّيخ اليوناني ) از بزرگان فلسفهء مدرسهء اسكندريه به شمار مىآيند .
مسلمانان افلوطين را بخوبى مىشناختند . حكمت وفرهنگ اسكندريّه ، نه محلّى بود ونه ملّى ، بلكه جنبهء جهان وطنى داشت . احترام گذاشتن به أديان وفرهنگ شرقي از خصوصيّات بارز آن بود . « 1 »
انباذقلس
( Empedocles
، 430 - 490 پيش از ميلاد ) « 2 » : اوّلين حكيم از حكماى پنجگانهء معروف ( انبذقليس ، فيثاغورس ، سقراط ، أفلاطون وأرسطو ) در زمان داود پيغمبر - على نبيّنا وعليه السلام - بوده است . بروايتى علم وحكمت را از لقمان وبروايتى از سليمان ( ع ) اخذ كرده است . به چهار اسطقس ( آتش ، هوا ، آب وزمين ) ودو مبدأ ( « محبّت » كه فاعل اتّحاد است و « غلبه » كه فاعل قهر است ) معتقد بوده است . « 3 »
هامش
( 1 ) ر . ك : تاريخ علوم عقلي در تمدّن اسلامى ، صص 1 - 8 ؛ انتقال علوم يوناني به عالم اسلام ، تأليف دليسى اوليرى ، ترجمهء احمد آرام ، فصل سوم ، صص 31 - 46 .
( 2 )Runes Dictionary of Philosophy .
( 3 ) ر . ك : تاريخ الحكماء ، قفطى ، ص 15 ؛ نزهة الأرواح وروضة الأفراح ، ص 13 و 72 ؛ صوان الحكمة ، ص 81 .