« رَبَّنا لا تُزِغْ قُلُوبَنا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنا وَ هَبْ لَنا مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً إِنَّكَ أَنْتَ الْوَهَّابُ »
« 1 » چون دانستند كه دلها منحرف مىشود و به كورى و پستى برگردند ! براستى هر كه تعقّل ندارد از خدا نترسد و هر كه در برابر خدا تعقّل نداشته باشد ، دلش بر معرفت ثابتى گره نخورده تا بصيرتى پيدا كند و حقيقت را دريابد و كسى چنين نباشدمگر آنكه گفتار و كردارش يكى باشد و باطنش با ظاهرش همخوانى كند زيرا كه خداى تعالى دليلى بر باطن ناپيداى عقل نگمارده است جز جلوهء ظاهر و گويايى از آن .
اى هشام ! اميرمؤمنان عليه السلام مىفرمايد : خدا را به هيچ وسيلهاى بهتر از عقل پرستش نتوان كرد . و عقل كسى كامل نباشد مگر چند خصلت در او باشد : كفر و بدى از او بهدور باشد ، رشد و نيكى از او انتظار رود ، زيادى مالش را بخشش كند و از حرف زيادى خوددارى نمايد ، از دنيا به قدر لازم بهره گيرد و تا زنده است از علم و دانش سير نشود ، ذلّت با خدا در نزد او محبوبتر از عزّت با غير خدا باشد . فروتنى را از بزرگمنشى دوستتر داشته باشد ، احسان كم را از ديگران زياد و احسان زياد خود را كم شمارد ، همهء مردم را از خودش بهتر و خود را در دل از همه بدتر ببيند و اين خود تمام مطلب است .
اى هشام ! خردمند دروغ نگويد هرچند كه ميل قلبى او باشد !
اى هشام ! هر كه جوانمردى ندارد دين ندارد و هر كه عقل ندارد جوانمردى ندارد ، بزرگوارترين مردم كسى است كه دنيا را براى خود
هامش
( 1 ) - آل عمران / 8 : پروردگارا دلهاى ما را پس از آنكه ما را هدايت كردى منحرف نگردان و از سوىخود رحمتى بر ما ببخش زيرا تو بسيار بخشندهاى !