يا به اعراض ذاتية و غريبه . هرگاه ذات و ذاتي و اعراض ذاتية و غريبهء انسان به آن طريقى « 1 » كه در « 2 » واقع هست ، مباين باشد بالذات با آنچه « 3 » از اينها در ذهن است ؛ پس انسان به هيچ نحوى از انحايى « 4 » كه در واقع و خارج هست « 5 » ، معلوم نشده « 6 » است .
و بالجمله : لازم مىآيد كه هيچ موجودى از موجودات ، به هيچ نحوى از انحا كه هستند در واقع ، معلوم هيچ عالمى و محسوس هيچ ذي حسّى نشوند « 7 » ؛ و اين باطل است بالبديهه .
اگر گويند كه : موجودات اگر چه معقول و محسوس نيستند بالذات ، امّا معقول و محسوساند بالعرض صور ذهنيه و حسّيه ، و محال در صور نيست كه « 8 » معقول و محسوس نباشد مطلقا .
گوييم : « 9 » موجود خارجي وقتى معقول يا « 10 » محسوس مىتواند شد بالعرض صورتى كه از او در عقل يا در حسّ است كه مناسبتى يا مشاركتى با « 11 » معقول بالذات يا محسوس بالذات - كه صورت عقلي يا « 12 » صورت حسّى اوست « 13 » - داشته باشد كه اگر هيچ مناسبت و مشاركت « 14 » با او « 15 » نداشته باشد ، معقول يا محسوس « 16 » شدن آن شئ - بالعرض او - « 17 » نه شئ ديگر ، ترجيح بلا مرجّح است .
و صورت عقلي و حسّى / 33
A
17 / هر شئ چون مباين است بالذات با آن « 18 »
هامش
( 1 ) . ( س ) : طريق .
( 2 ) . ( ل ) : - در .
( 3 ) . ( س ) : بانجه .
( 4 ) . ( س ) و ( م ) : انحا ؛ ل : انحاى .
( 5 ) . ( س ) : است .
( 6 ) . ( س ) : نشد .
( 7 ) . ( س ) و ( ل ) : نشود .
( 8 ) . ( ل ) : صورتيست كه .
( 9 ) . ( ل ) : + كه .
( 10 ) . ( س ) : و .
( 11 ) . ( م ) : يا .
( 12 ) . ( س ) : با .
( 13 ) . ( م ) : است .
( 14 ) . ( س ) و ( م ) : - و مشاركت .
( 15 ) . ( س ) و ( ل ) : به او .
( 16 ) . ( س ) و ( م ) : - يا محسوس .
( 17 ) . ( س ) و ( م ) : - بالعرض او .
( 18 ) . ( س ) : بان .