نشود ، جزء قضيه نمىشود ، نه موضوع و نه محمول .
تعليق [ در اثبات امتناع حمل موجود و شئ بر مبدأ اوّل ]
چون ثابت شد كه معدوم متصوّر نمىشود ، و « 1 » مبدأ اشتقاق در « حمل في » و « حمل عرضى » « 2 » متصوّر مىشود ؛ پس مبدأ اشتقاق در « حمل في » معدوم نيست ؛ و تأليف قياس در مطلوب چنين است كه :
[ 1 . ] مبدأ اشتقاق موجود - كه وجود « 3 » است - متصوّر است بالبديهه .
[ 2 . ] و هيچ معدومى « 4 » متصوّر نيست بالضرورة ، چنان كه ثابت شد .
[ 3 . ] پس مبدأ اشتقاق موجود - كه وجود باشد - معدوم نيست بالضرورة . « 5 » هرگاه [ مبدأ اشتقاق موجود ] معدوم « 6 » نباشد ، / 25
A
13 / موجود خواهد بود بالضرورة ، اعمّ از اينكه « 7 » موجود بالعرض باشد يا بالذات .
و موجود به معنى چيز وجوددار مطلقا - اعمّ از آنكه « 8 » بالعرض باشد يا بالذات - فاعل مىخواهد . پس وجود ثاني مبدأ اوّل - كه وجود به معنى بديهى باشد - فاعلى « 9 » مىخواهد ، و فاعل او يا ذات مبدأ اوّل است - كه وجود خاصّ باشد - يا امر خارج از ذات .
نمىتواند بود « 10 » كه فاعل او ذات « 11 » مبدأ اوّل باشد . از جهت اينكه « 12 » حال خالى از اين « 13 » نيست كه از آن جهت كه قابل اوست ، فاعل اوست يا از جهت ديگر ؛ و هر دو
هامش
( 1 ) . ( م ) : - و .
( 2 ) . ( ل ) : حمل عرضى و حمل في .
( 3 ) . ( س ) : وجود كه موجود .
( 4 ) . ( س ) و ( م ) : معدوم .
( 5 ) . قياس مذكور در متن ، قياس شكل دوم است .
( 6 ) . ( س ) : معلوم .
( 7 ) . ( س ) : آنكه .
( 8 ) . ( ل ) : اينكه ؛ ( م ) : + موجود .
( 9 ) . ( س ) و ( ل ) : فاعل .
( 10 ) . ( س ) : - بود .
( 11 ) . ( ل ) : - ذات .
( 12 ) . ( س ) : آنكه .
( 13 ) . ( ل ) : ان .