واحد است ، وجود نيز واحد است ؛ و اگر كثير است « 1 » ، وجود نيز كثير است « 2 » ؛ و اگر كلّى است ، وجود نيز كلّى است ؛ و اگر جزئي است ، وجود نيز جزئي است . « 3 »
بالجمله : « 4 » اطلاق جميع أمور عامّه بر وجود ، بالعرض « 5 » معروض وجود است بعد از عروض « 6 » وجود . پس أمور عامّه از اعراض ذاتيهء « شئ وجوددار » ند ، به اعتبار شيئيت نه به اعتبار وجود . از جهت اينكه وحدت و كثرت ، و كلّيت و جزئيت « 7 » و ساير أمور عامّه عارض اشيا مىشوند « 8 » اگر چه بعد از عروض وجود باشد ؛ و « 9 » « وجود » شئ نيست ، بلكه كون شئ است .
و هيچ يك از أمور عامّه لازم « 10 » مهيّات اشيا نيستند - قطع نظر از « 11 » أمور خارجه كرده - بلكه بعضى از أمور عامّه از براى مهيّات مىباشند « 12 » به اعتبار علّت مهيّات ، مثل : شيئيت و وجود و وحدت و كثرت . چه واحد بودن ماهيّت و كثير بودن ماهيّت « 13 » ، « 14 » به اعتبار :
[ 1 . ] واحد بودن و كثير بودن فاعل ماهيّت است [ 2 . ] يا قابل ماهيّت [ 3 . ] يا قابل و فاعل هر دو . « 15 »
از جهت اينكه « 16 » اگر وحدت يا كثرت لازم ماهيّتى از مهيّات باشد ، مىبايد ماهيّت « 17 » ديگر غير از آن ماهيّت « 18 » واحد يا « 19 » كثير نتواند بود و حال اينكه « 20 » هر ماهيّتى
هامش
( 1 ) . ( س ) : - است .
( 2 ) . ( س ) : - است .
( 3 ) . ( س ) : - و اگر جزئي . . . . است .
( 4 ) . ( م ) : و بالجمله .
( 5 ) . ( س ) : بر وجود باعتبار .
( 6 ) . ( م ) : عرض .
( 7 ) . ( س ) : - و كلّيت و جزئيت .
( 8 ) . ( س ) و ( م ) : مىشود .
( 9 ) . ( م ) : - و .
( 10 ) . ( م ) : لازمهء .
( 11 ) . ( س ) : + جميع .
( 12 ) . ( ل ) و ( م ) : مىباشد .
( 13 ) . ( س ) : - ماهيّت .
( 14 ) . ( م ) : + باعتبار واحد بودن ماهية .
( 15 ) . ( ل ) : + و .
( 16 ) . ( س ) : هر دو چه .
( 17 ) . ( س ) : - ماهيّت ؛ ( ل ) : مهيتى .
( 18 ) . ( ل ) : - غير از آن ماهيّت .
( 19 ) . ( ل ) : و .
( 20 ) . ( س ) : آنكه .