رسالة الالفاظ المستعملة في المنطق أو را أستاذ محسن مهدى عراقي با بهترين روشى در بيروت در 1986 از روى نسخههاى : ديار بكر شمارهء 1970 از سدهء 5 و 6 و 1882 فيض اللّه و 211 كرمان و 595 مجلس چاپ كرده است . أو تنها از نسخهء سالار جنگ آگاه نبوده است .
الحروف فارابى هم كه با انديشهء منطقي پيوستگى تنگاتنگى دارد بكوشش همين أستاذ در بيروت در 1986 از روى نسخهء شمارهء 339 دانشگاه نوشتهء 1066 با بهترين روشى چاپ شده است . پس از اين دانسته شده كه سه نسخهء ديگر هم از آن هست : در مجلس تهران شمارهء 3998 با عنوانهاى مطالب بسيار گسترده ( 10 : 2216 ) از سده 10 و 11 وشمارهء 28 / 286 مرعشى در قم ( 1 : 318 ) از تاريخ 1072 و 1075 وشمارهء 1 / 49
B ) 20492 (
فرهنگستان با كودراران نوشتهء محمد تقي مشهدي در 1133 برگ 1 پ - 90 پ با آوردن عنوانهاى مطالب در هامش ( نشريه 9 : 236 ) كه دومى آن احصاء العلوم فارابى است .
اين بود گزارشى از سه گونه تدوين منطقيات فارابى كه نمىدانم همه از خود فارابى است يا برخى از آنها كار پيروان وشاگردان أو ونويسندگان نسخهها است . پارهاى از اين رسالهها هم جداگانه در نسخههاست كه به آنها هم بايد نگريست واز آنها آگاهى پيدا كردم .
بارى شالودهء ابن مدونه يا ديوان منطقي فارابى در چند مجلد خواهد بود :
نخست نصوص رسالههاى منطقي فارابى كه در نسخههاى خطى وچاپى ديده ودر اينجا آوردهام :
1 - « ما ينبغي ان يقدم قبل تعلم الفلسفة » در نه بند ( ص 1 - 51 ) وآن خود پيش درآمدى است براي منطق ونگارندگان سريانى وعربى با چنين كاوشى آشنا بودهاند .
2 - التوطئة في المنطق ( 1 - 17 ) 3 - فصول تشتمل على جميع ما يضطر إلى معرفته من أراد الشروع في صناعة المنطق كه در پنج فصل است ( ص 18 - 27 ) 4 - ايساغوجى اى المدخل ( 28 - 40 ) 5 - المقولات ولواحقها ( 41 - 82 ) 6 - العبارة ( 83 - 114 ) 7 - القياس في ثمانية عشر فصول ( 115 - 151 ) 8 - القياس الصغير على طريقة المتكلمين في عشرة أبواب ( 152 - 194 ) خود فارابى در خطابه ( ص 476 ) به اين رساله اشارتى دارد .
9 - الأمكنة المغلطة في ثلاثة فصول ( 195 - 228 ) ، فارابى در اين دفتر ( ص 216