در علومى كه از موضوعات جزئى بحث ميكنند از برهان استفاده نمىشود
( 1032 ) برهان نسبت به امور شخصيه و قضاياى جزئيه جارى نميشود ، زيرا :
( اولا ) معلوم شد كه حد ، و برهان در حدود مشترك هستند و جزئيات از جهت جزئى بودن حدّ ندارند ، زيرا حد از كليات يعنى اجناس و فصول تشكيل ميشوند و جزئى حقيقى از جهت جزئى بودن جنس و فصل ندارد زيرا جزئيت و كليت از امور متقابله هستند و ممكن نيست از يك جهت در يك چيز جمع شوند و چون حد ندارند برهان در مورد آنها جارى نميشود .
( ثانيا ) جزئيات كه از وضع و زمان و مكان جزئى تركيب يافتهاند با تغيير اوضاع و زمان و مكان دگرگون ميشوند و احكام آنها دائما در تبدل است و حال آنكه حكمى كه از برهان ثابت مىشود دائمى و غيرقابل تغيير است از اينجهت نيز برهان در آنها جارى نيست .
( 1033 ) احكامى كه در علم هيئت نسبت به آفتاب و ستارگان از طريق برهان ثابت مىشود احكام جزئى نيست زيرا در اين علوم حكم بر امور جزئى از اينجهت جارى مىشود كه مصداق مفاهيم كلى هستند بنابراين احكام آنها كلى است كه بر جزئى منطبق ميگردد .
( 1034 ) ( ثالثا ) برهان نسبت بجزئيات مادى كه قابل فساد و زوال هستند جارى نمىگردد ، زيرا در حالت حضورشان محسوس