3 - آنكه عليت جامع نسبت به حكم مسلم باشد .
4 - آنكه عليت جامع نسبت به حكم مسلم نباشد .
بهترين آنها قسمى است كه جامع وجودى بوده و عليت آن نسبت به حكم مسلم باشد . و پستترين اقسام آن است كه جامع عدمى باشد و از آن پستتر در جائى است كه ابدا جامعى بين آنها يافته نشود .
تبديل تمثيل بقياس
( 894 ) ميتوانيم تمثيل را به صورت قياس درآوريم مثال مذكور را به اين طريق به صورت قياس تبديل نموده و ميگوئيم : جهان تركيب يافته است ، و هرچيزيكه تركيب يافته باشد مانند خانه حادث است .
نتيجه ميدهد ، كه جهان مانند خانه حادث است .
قياس فراست
( 895 ) علم فراست علمى است كه بوسيلهء اين علم ميتوان از رنگ و شكل و هيئت اعضاء ظاهر ، خلق باطنى و صفات روحى مردم را شناخت و آن را فن قيافهشناسى مينامند « 1 » و كتب بسيارى از قديم و جديد در اين فن نوشته شده است .
( 896 ) احكاميكه در اين علم ثابت مىشود همگى بوسيلهء قياس فراست مىباشد . قياس فراست برهان انّى است كه از وجود يك لازم بوجود لازم ديگرى حكم ميكنند و اين دو لازم معلول يك علت بوده و واسطهء ثبوت حكم همان هيئت بدنى مىباشد .
هامش
( 1 ) كشف الظنون ص 1241 .