( كبرى ) : اگر چنين است كه جارى شدن نهرها و روئيدن گلها مفرح است . تماشاى صحرا مفرّح خواهد بود .
( نتيجه ) : هرگاه بارندگى در فصل زمستان و بهار به حد كافى باشد تماشاى صحرا مفرّح خواهد بود .
( 745 ) قسم اول كه حد مكرر جزء تام از دو مقدمه است از همه بطبع نزديكتر مىباشد و اشكال چهارگانه از اين قسم منعقد ميگردد .
ترتيب اشكال چهارگانه در قياسهاى شرطى
( 746 ) مقدم و تالى در قضاياى شرطيه بمنزلهء موضوع و محمول دو قضاياى حمليه است .
جزء مكرر بمنزلهء حد اوسط و جزء غيرمكرر كه در صغرى موجود است بمنزله حد اصغر ، و جزء غيرمكرر كه در كبرى موجود است بمنزله حد اكبر است . و نتيجه از اسقاط حد مكرر و تركيب جزء غيرمكرر صغرى با جزء غيرمكرر كبرى حاصل ميگردد .
( 747 ) بنابر آنچه گفته شد همه اشكال چهارگانه به اين ترتيب حاصل ميشوند كه :
1 - هرگاه جزء مكرر در صغرى تالى و در كبرى مقدم باشد شكل اول است .
2 - اگر جزء مكرّر در هردو مقدمه تالى باشد شكل دوم تشكيل يافته است .
3 - هرگاه جزء مكرّر در هردو مقدمه مقدم باشد شكل سوم مىباشد .