وجود از سنخ ماهيات و اجزاء ماهيت نيست
( 85 ) ضمن استدلال بر تناهى كليات حدّ اعلاى مفاهيم مفهوم وجود قرار داده شد و شايد اين توهم پيش آيد كه وجود نيز يكى از مراتب اجناس و اجزاء ماهيت است . و ليكن در حكمت متعاليه ثابت شده است كه وجود از سنخ كليات و جزئى از اجزاء ماهيت نيست زيرا ماهيت و اجزاء آن در حد ذات عارى از تحقق و تشخص مىباشد و حال آنكه وجود عين تحقق و شخصيت است و تحقق طبيعتها و كليها بتحقق وجود است و مفهوم وجود نيز حكايت از همان جنبهء حقانيت و شخصيت واقعى مىكند . بنابراين مفهوم وجود جنس و داخل در اجزاء هيچ ماهيتى نميباشد .
تفاوت اجناس با نوع اضافى
( 86 ) معلوم شد كه نوع اضافى گاهى با نوع حقيقى يكى مىشود و در بعضى از موارد همان اجناس انواع ناميده ميشوند . و تفاوت ما بين اجناس و نوع اضافى باعتبار است . زيرا پس از آنكه ترتب كليات توضيح داده شد و معلوم شد از جهت سعه و ضيق دنبالهء يكديگر قرار گرفتهاند ، تفاوت اجناس و انواع از اين جهت است كه وقتى از پائين رو به بالا ميرويم كليها اجناس ناميده ميشوند تا برسد ببالاترين كليها كه جنس الاجناس است . و زمانيكه از بالا رو به پائين بيائيم همين كليها انواع ناميده ميشوند تا به آخرين كلى كه از همه پائينتر است و نوع اخير يا نوع الانواع مىباشد . مثلا انسان كه آخرين كلى