مركبات عقليه آنست كه هريك از مركب و اجزاء مركب بطور مواطات بر يكديگر حمل ميشوند « 1 » .
اجزاء مركبات عقليه اجناس و فصولند و اجناس و فصول عارض و معروض ذهنى بوده و حمل آنها بر يكديگر مواطاتى مىباشد .
( چهارم ) حمل ماهيت بر افراد خود ، حمل مواطاتى و هوهوى است .
مير سيد شريف گرگانى گفته است حمل نطق بر نطق زيد و نطق عمرو حمل مواطاتى مىباشد « 2 » .
( پنجم ) حمل عوارض ذهنى ماهيت مانند امكان و وجوب و وحدت كه عرض ذهنى و صفات خارجى هستند بطور مواطات است .
از آنچه گفته شد معلوم گرديد كه حمل مواطاتى اعم از حمل ذاتى و غيرذاتى مىباشد و حمل ذاتى اوّلى كه اخص اقسام حمل است قسمى از حمل مواطاتى است و نسبت بين آنها عموم و خصوص مطلق است .
و باز چنانچه معلوم شد حمل مواطاتى شامل قسمتى از حمل عرضى هم مىشود و آن قسم پنجم بود كه گذشت ليكن حمل عرضى اقسام ديگرى هم دارد كه از حمل متواطى خارج و جزو حمل ذو هو محسوب است بنابراين نسبت بين حمل مواطاتى و حمل عرضى عموم و خصوص منوجه است .
هامش
( 1 ) شرح منطق اشارات ص 97 .
( 2 ) تعليقات بر شرح شمسيه ص 46 .