اعراض خارجى نميشود و مثل حرارت كه معلول بلاواسطهء آتش است از ذاتى باب برهان خارج است زيرا حرارت معلول وجود آتش است نه ماهيت آن .
ذاتى باب برهان شامل محمولاتى مىشود كه علاوه بر آنكه معلول بلاواسطه هستند صفت انتزاعى ميباشند يعنى در خارج ذهن وجود ندارند هرچند موضوع در خارج به آنها متصف مىباشد . مثل امكان كه ذاتى ماهيت و زوجيت كه ذاتى عدد دو و زواياى مثلث كه ذاتى مثلث ميباشند و غير از ذات موضوع علت ديگرى ندارند و تصور موضوع براى انتزاع اين صفات كافى مىباشد . ممكن است چنين تصور شود كه زوايا امر خارجىاند ليكن كليهء موضوعات رياضى و معلولات آنها امور ذهنى ميباشند .
( 43 ) لازم اول نسبت بموضوع خود بيّن اللزوم است يعنى تنها تصور ملزوم و لازم براى جزم بلزوم كافى است و براى اثبات بواسطه احتياجى نيست شيخ در منطق اشارات « 1 » گفته است اگر لازم اول محتاج بوسط باشد تسلسل لازم مىآيد زيرا بين هرلازمى و ملزومش وسطى لازم است و وسطها بىپايان خواهند بود .
( 44 ) لازم اول در خاصيت دوم و سوم كه ذكر شد با ذاتى شريك است :
1 - آنكه در وجود و در اتصاف محتاج بعلتى غير از خود موضوع نيست .
هامش
( 1 ) صفحه 52 .