تحليل اولى
اين كتاب راجع به صورت قياس است كه لزوم تالى بر مقدم يعنى ترتّب نتيجه بر مقدماترا بيان مىكند بدون آنكه توجهى بصدق يا كذب يا قطعى و احتمالى بودن مقدمات داشته باشد .
تحليلات ثانيه
اين كتاب در دو مقاله است : مقالهء اول راجع بماهيت علم و شرايط و مقدمات آن و اينكه لزوم محمول براى موضوع چيست و چگونه است . در مقالهء دوم مبادى ضروريه را كه اصول برهان است بيان مىكند « 1 » .
طوبيقا
اين كلمه از ( طوبوى ) بمعنى امكنه است . جدل ايجاد تناقض در كلام مخاطب است با توجه گوينده برفع تناقض از كلام خود و دفاع از نتيجه .
در قضاياى جدليه از مواضع يعنى موارد متعددى استمداد مىشود زيرا سؤال و جواب راجع است : يا بمحمولاتيكه مساوى با موضوع .
يا اعم . و جزء ( ذاتى ) موضوع يا خارج از موضوع ( عرضى ) بوده باشند ، اين امور مواضع يا موارد مكالمات جدلىاند به اين جهت كتاب مربوط به اين قسمت را طوبيقا يا مواضع ناميده است « 2 » .
هامش
( 1 ) تاريخ الفلسفة اليونانية ص 128 .
( 2 ) همان كتاب صفحه 130 / 131 .