بود . در قراآت و حديث درس خواند . از ابن هذيل و ابن النعمه علم آموخت . سپس به مشرق شد و فريضيهء حج بگزارد . چندى در اسكندريه از سلفى سماع حديث كرد سپس به موطن خود بازگرديد و عزلت و زهد اختيار كرد . در عصر خود يكى از اقطاب صوفيه در اندلس بود . در ماه ذو القعده سال 624 ه در سن صد سالگى وفات كرد . مدتها قبرش زيارتگاه مردم بود .
( * * * ) محمد بن عبد الله بن محمد بن خلف بن قاسم الانصارى ، از بلنسيه بود . اصل ايشان از قلعهء ايوب در ثغراعلى بود . در قراآت و فقه و عربيت و ادب درس خواند . از ابو العطاء بن نذير و ابو عبد الله بن نوح و ابو الخطاب بن واجب كسب دانش كرد . سپس زهد و تصوف اختيار كرد و در مسجد جامع بلنسيه تفسير گفت . از آثار اوست كتاب « نسيم الصبا » در وعظ و كتاب « النفوس الزكيه فى الخطب الوعظيه » او از اساتيد ابن الابار بود . چون مسيحيان بلنسيه را محاصره كردند امير بلنسيه او را به مرسيه فرستاد تا مردم را برانگيزاند . در ماه رجب سال 640 در اوريوله وفات كرد . « 95 »
محمد بن مفضل بن حسن بن عبد الرحمان بن محمد بن مهيب اللخمى ، اصل او از طبيره از اعمال غرب بود . در المريه سكونت جست . فقيه و اديب و شاعر بود و به تصوف مايل . چندى عهدهدار اداى خطبه در اشبيليه شد . سپس به تونس رفت . آنگاه به سبته .
در سال 645 درگذشت . از تأليفات او كتاب « الجواهر الثمينه » است . « 96 »
( * * * ) اين فصل را پايان مىدهيم به ذكر قطب بزرگ صوفيه شيخ محيى الدين الطائى كه شيخ متصوفه است على الاطلاق . او محيى الدين محمد بن على بن محمد بن احمد بن عبد الله بن الطائى الحاتمى است . كنيهء او ابو محمد و ابو بكر است .
او را ابن عربى گويند ( بدون ال ) تا با علامه ابو بكر بن العربى اشتباه نشود . در ماه رمضان سال 560 در مرسيه متولد شد . چندى در اشبيليه زيستن گرفت . در مرسيه از مشايخ آن و نيز ابو القاسم بن بشكوال كه در آن ايام در مرسيه مىزيست علم آموخت .
هامش
( 95 ) . التكمله شمارهء 1671 .
( 96 ) . التكمله شماره 1682 .