( * * * ) محمد بن احمد بن عبد الملك معروف به ابن ابى حمزه ، اهل مرسيه بود . نزد بزرگان زمان خويش فقه آموخت . در ايام امامت قاضى ابن ابى جعفر با آنكه هنوز بيست و يكسال از عمرش رفته بود به عضويت شورا برگزيده شد . پس به قضاى مرسيه و بلنسيه و شاطبه و اوريوله رسيد . مردى فقيه و حافظ و بصير به مذهب مالكى بود . از آثار اوست كتاب « نتايج الابكار و مناهج النظار فى معانى الاثار » كه آن را بعد از سال 580 ه تأليف كرده است . در آن هنگام كه خليفه المنصور به تعقيب اهل رأى پرداخت ، فرمان داد اين كتاب و ديگر كتب او را بسوزانند . نيز از آثار اوست « اقليد التقليد المؤدى الى النظر السديد » . همچنين كتابى برساخته در احوال علماى خاندان خود در مرسيه . در روز سىام محرم سال 599 ه درگذشت « 19 »
( * * * ) محمد بن على بن مروان بن جبل الهمدانى ، از وهران بود . اصل او از اندلس است در تلمسان به بار آمد و درس خواند و در همانجا عهدهدار كار قضا شد . در سال 585 ه در مراكش به مقام قاضى جماعت رسيد بعد از ابو جعفر بن مضاء . سپس در سال 592 ه به قضاى اشبيليه منتقل گرديد . ولى پس از استعفاى ابو القاسم بن بقى به قضاى مراكش بازگرديد . مردى نيكسيرت و مهيب و عادل و عارف به احكام بود . به سال 601 وفات كرد . صاحب التكمله گويد كه در طول ايام قضاوت او هيچكس تازيانه نخورد ، با آنكه تازيانه زدن در آن عصر در عقوبت گناهانى كه موجب تعزيرند رواج داشت . « 20 »
( * * * ) محمد بن ابى خالد عبد اللّه بن محمد بن عبد الرحمان ، الالبيرى ، از غرناطه بود . از فرزانگان فقهاى آن عصر . از ابو مروان بن قزمان و ابو الحسن الزهرى و ابو القاسم بن بشكوال و ديگر اقطاب آن عصر علم آموخت . عهدهدار قضاى غرناطه بود ، سپس به قضاى مالقه منصوب شد . علاوه بر فقه و حديث به تاريخ عربهايى كه از قديم الايام به اندلس آمده بودند آگاهى داشت . در ماه ربيع الاول سال 602 ه درگذشت . در غرناطه در سال 533 متولد شده بود . « 21 »
هامش
( 19 ) . التكملة شمارهء 1719 .
( 20 ) . التكملة شماره 1719 .
( 21 ) . التكملة شماره 1530 .