يعنى 512 ه به شهر درآمد و معاهدهء امان بست » . « 1 »
در هرحال با وجود اختلافى كه ميان اين دو روايت هست مىتوان به دو حقيقت بزرگ پىبرد . نخست آنكه پيش از محاصرهء سرقسطه يا در خلال محاصره ميان مسلمانان و مسيحيان نبردهاى سخت درگرفته است . دوم آنكه عبد اللّه بن مزدلى آخرين والى مسلمان سرقسطه بوده است كه با نيروهاى خويش در اين نبردها شركت داشته و دليريها نموده است . موضوع ديگرى كه ابن ابى زرع صاحب روض القرطاس به آن اشاره كرده است اين است كه نيروهاى مشترك مرابطين براى رهايى سرقسطه به سردارى امير ابو طاهر تميم در حركت آمدند و در لارده با آلفونسوى محارب نبرد كردند و او را به سختى شكست دادند و تميم پس از اين پيروزى به مقر فرمانروايى خود در بلنسيه بازگرديد . و اين مسألهاى است كه به آن خواهيم پرداخت .
4
چنان كه گفتيم محاصرهء سرقسطه در آغاز ماه صفر سال 512 ه بيست و دوم ماه مه سال 1118 صورت گرفت . سپاهيان بسيارى از فرنگان و مردم آراگون و بشكنس و قطلونيه و غير ايشان گرداگرد آن را گرفته بودند . سرقسطه علاوه بر استحكامات طبيعى خود چون رود ابرو كه شهر بر كناره چپ آن بود ، به باروهاى بلند و استوار خود نيز اعتماد فراوان داشت . اين باروها از زمان تسلط روميان بر جاى مانده بود . افزون بر اينها قلعهاى منيع داشت موسوم به جعفريه ، به نام بناكنندهء آن ابو جعفر المقتدر بن هود . اين قلعه بيرون باروها و به فاصله يك ميل ، در مغرب شهر بود ، در نزديكى رود . وضع سوق الجيشى اين قلعه سبب شد كه مسيحيان نخست به تسخير آن همت گمارند . محاصرهكنندگان برجهايى چوبى با خود آورده بودند كه بر روى چرخهايى حركت مىكرد تا مهاجمان بتوانند از آن فراروند و
هامش
( 1 ) . ابن عذارى ، البيان المغرب ( از اوراق مخطوطى كه مؤلف در كتابخانهء جامع القرويين در فاس يافته است ) .