است نمىبود . غالبا در قصر بود يا در باغهاى اطراف آن ، و همهء اوقات خود را در ميان خواجهسرايان به بازيچه و لهو و لعب ، سرگرم با آلات طرب مىگذرانيد .
محمد ابن ابى عامر و صبح نيز اين اميال ناستوده را در او برمىانگيختند تا بهتر بتوانند به مقاصد خود رسند « 14 » .
از آن روز كه هشام به حكومت رسيد ، محمد بن ابى عامر او را از همه پنهان مىداشت . هيچ كس را اجازهء نمىداد كه او را ببيند يا با او سخن گويد و صبح را وادار كرده بود كه براى منع كسانى كه قصد ديدار خليفه را دارند عذرهايى بتراشد . هشام به صورت يك زندانى دربند ، درآمده بود . مورخ اندلسى در اين باب گويد : « محمد بن ابى عامر هشام را در پرده مىداشت چنان كه از آن هنگام كه او به مقام حاجبى رسيد ديگر كسى هشام را نديد . گاه او را بر اسب مىنشاند و براى آنكه شناخته نشود كلاه درازى كه سروگردن او را بپوشاند بر سرش مىگذاشت و چون به سفر مىرفت كسانى را با او همراه مىكرد كه با همان هيئت آشكار شود . » « 15 » ابن الخطيب از خليفه هشام چنين تصويرى به دست مىدهد : « هشام در زير نظر و نفوذ سرپرستش حاجب المنصور محمد بن ابى عامر چنان مىزيست كه هيچ كارى - از خرد و كلان - به او رجوع نمىشد . زيرا هشام در كودكى ذاتا موجودى ناتوان و سهلانگار و دلبستهء بازى و تفريح با پسران و دختران بود و چون بزرگتر شد مجالست با زنان و گفتگو با كنيزان را بر هر كارى ترجيح مىداد . » « 16 » در فرصتهايى نادر كه اجازت مىيافت از قصر خارج شود ، محمد بن ابى عامر نهايت احتياط را به كار مىبست . موكب او را به هنگام عبور از كوچههاى قرطبه ، صفوف در هم فشردهء سپاهيان در بر مىگرفت و مردم را از نگريستن در او يا نزديك شدن به او منع مىكردند . محمد بن ابى عامر با محبوس كردن هشام در پردهسراى قصر اساس انقلاب عظيم خود را پىمىافگند تا آن روز كه بخواهد بر سراسر قلمرو خلافت چنگ بيندازد ديگر مانعى در پيش روى نداشته باشد .
محمد بن ابى عامر براى آنكه بتواند به نيات خويش جامهء عمل بپوشد لازم
هامش
( 14 ) .. 722 . p . II . loV . tsiH : yzoD( 15 ) . المقرى ، نفح الطيب ، ج 1 / ص 276 .
( 16 ) . ابن الخطيب ، اعمال الاعلام ، ص 58 .