نكتههاى داخل متن
نكتهء ( 1 ) مربوط به كلمهء بيست و نهم :
اگرچه اين تركيب كه برگرفته شده از آيه 41 از سوره عنكبوت :
« وَ إِنَّ أَوْهَنَ الْبُيُوتِ لَبَيْتُ الْعَنْكَبُوتِ
الآية » است ، امروزه بر زبانها رواج دارد و ليكن به دليل آن كه اندكى از تركيب قرآنى در بيانِ مبالغه فراتر رفته ، از آغاز پيدايش مورد طعن بزرگان ادب در جهان اسلام بوده است . گويا نخستين كسى كه دست به چنين اقتباسى زد ، ابو محمّد قاسم بن على حريرى ( درگذشتهء حدود 516 ه . ق ) صاحب كتاب پُر ارج « مقامات » بود كه در مقامهء پانزدهم از كتابش المقامة الفرضية گفت : « . . . فَأَدْخَلَني بَيْتاً أحرجَ مِنَ التّابُوتِ وَ أَوْهَنَ مِنْ بَيْتِ الْعَنْكَبُوتِ . . . » « 1 »
اما بدرالدين زركشى ( در گذشتهء 794 ه . ق ) در كتاب « البرهان . . . » - در كنار گزارش انكار عالمان بر حريرى در چنين اقتباسى - وجوه ششگانهاى در برترى تركيب قرآن بر تركيب اقتباس حريرى بيان داشته است . « 2 »
نكتهء ( 2 ) مربوط به كلمهء سى و يكم :
گويا اين سخن اشاره باشد به پارهاى از فتاوايى كه از سوى برخى از منتسبان به دانش گرانقدر فقه صادر مىشود كه گاهى علاوه بر ركاكت ، با اصول مسلّم فقاهت در تعارض قرار مىگيرند .
هامش
( 1 ) - مقامات حريرى ، چاپ بيروت ، ص 143 .
( 2 ) - « البرهان . . . » ج 1 ، ص 568 نيز ر . ك : الاتقان فى علوم القرآن از سيوطى ، ج 1 ، ص 390 .