شرح
( 11 ) - من لم ينظر . . . : هركه در سرانجام كارها ننگرد ، روزگار با او دوستى نكند .
( 12 ) - للّه . . . : خداوند تو را پاداش دهد .
( 13 ) - حجّاج : حجّاج بن يوسف بن حكم ثقفى ( 95 - 41 قمرى ) . فرماندهء سپاه عبد الملك بن مروان - خليفهء اموى - و حاكم حجاز و عراق بود . در زمان وليد نيز اقتدارش بسيار شد . وى جنايات فجيعى در رابطه با صحابه و سادات به عمل آورد و در راه سركوب عبد ا . . . بن زبير ، خانهء خدا را با منجنيق ويران كرد . از جملهء ظلمهاى وى اينكه وى گردن جمعى از صحابهء پيامبر ( ص ) از جمله جابر بن عبد ا . . . را مهر كرد .
( ن . ك . ابن واضح يعقوبى ، تاريخ يعقوبى ، ترجمه : محمد ابراهيم آيتى ، تهران :
علمى و فرهنگى ، 1366 خورشيدى ، چاپ پنجم ، ج 2 ، ص 222 ) سرانجام حجاج به مرض مدهشى درگذشت .
روايت شده كه حجاج در خواب ديد كه دو چشمش كنده شده است . پس زن خود ، هند - دختر مهلب بن ابى صفرهء ازدى - را طلاق داد تا خواب خود را به اين صورت تعبير كرده باشد . ليكن ديرى نگذشت كه خبر مرگ برادرش - محمد - در يمن به دو رسيد و در همانروز ، پسرش - محمد - نيز بمرد ، 91 قمرى . حجاج گفت : به خدا كه تأويل خواب من همين است . ن . ك . ابن خلكان ، وفيات الاعيان ، ج 1 ، ص 137 - 134 .
( 14 ) - عبد الملك بن مروان : خليفهء اموى كه از سال 65 تا 86 قمرى خلافت كرد .
( 15 ) - لا يعلم . . . : هيچكس بجز خداوند [ رازهاى ] پنهان را نداند .
( 16 ) - مسائك . . . : عصر بخير .
( 17 ) - يا جميل . . . : اى زيبا پوشاننده ، ما را بپوشان .
( 18 ) - ابو نواس : ابو نواس حسن بن هانى ، شاعر ايرانى الاصل عربىگوى ( 198 - 146 قمرى ) ، مبتكر تغزلات در ادب عرب به شمار مىرود . وى از جمله مداحان خلفاى عباسى بوده است .
( 19 ) - المناصب . . . : كنايه از اينكه مناصب ، جاودانى نيستند ، بلكه هرازگاهى برعهدهء كسى گذاشته مىشوند .