نمو عبارت از آن است كه تمام جسم بطور مناسب و قسمتهاى مختلف آن بطور متناسب باهم بطور يكنواخت نشو و نما كنند ، بعد از تكميل آن ديگر مجال نمو نمىماند و فربهى را نمىتوان نمو ناميد و همچنين قبل از ركود كه نشو و نما برجاست و ادامه دارد نمىتوان لاغرى را بازايستادن نمو خواند . ليكن حالت لاغر شدن و افسردگى در موقع نشو و نما بعيد به نظر مىرسد و از قانون طبيعت سر باز زدن است . عمل قوهء غذادهنده با سه كنش جزئى است :
اول - حصول گوهر تن كه خون است و آن خلطى است داراى نيروى نزديك به كنش قوهء غذادهنده و ازاينروى همانند اندام است و اتفاق مىافتد كه اين خلط به اندام زيانى رساند ، همچنانكه در بيمارى اطروفيا « 248 » كه نرسيدن غذا است روى مىدهد .
دوم - چسباندن كه ضمن آن گوهر حاصل شده را بوسيلهء كنش ، بدون كاستى به غذا تبديل و آن را جزء اندام مىگرداند . گاهى اين روش زيانبخش مىشود ، چنان كه در استسقاى گوشتى « 249 » رخ مىدهد .
سوم - همانندسازى ، بهطورىكه گوهر حاصل شده بعد از آنكه جزئى از اندام گرديد از هر حيث حتى از حيث شكل و رنگ شبيه اندام مىشود . اين حالت نيز گاهى زيانى همراه دارد همچنانكه در بيمارى برص ( پيسى ) وبهك رخ مىدهد . تبديل غذا و چسبانى در اين دو بيمارى از بين نرفته است ليكن همانندسازى در ميان نيست .
اين نيروى تغييردهنده غذا كه جزو نيروهاى غذادهنده است و كنش آن تغيير دادن غذا است در وجود انسان از حبث منشاء اوليه يكى است و برحسب نوع اندامهاى همانند متفاوت مىشود ، چه در هر اندامى به حسب مزاجش نيروئى موجود است كه غذا را در آن اندام به حالتى درمىآورد مخالف حالتى كه نيروى ديگر براى آن اندام بوجود آورده است . ليكن نيروى تغييردهندهء غذا در كبد براى تمام اندامهاى تن كنش هماهنگ و بدون تفاوت دارد .
نيروى پديدآورنده بر دو نوع است :
نوع اول منى را در نرينه و مادينه بوجود مىآورد .
نوع دوم نيروئى را كه در منى است جدا مىسازد و به حسب مزاج هريك از اندامها آن را آميزش مىدهد و از منى همگن ( متشابه الاجزاء ) يا از منى كه آميزهاش يك نوع است به هر اندامى مزاج ويژهاش را مىبخشد ؛ براى اندام پىمزاجى ، براى استخوان مزاج
هامش
( 248 ) - آتروفىAtrophyيا صغر ، كوچك شدن يا كاهش يافتن در اندازه و لاغر شدن و كمنيرو شدن در عمل عضو را گويند .
( 249 ) -( Obesity )، فربهى : افزايش وزن است به علت زياد شدن چربى بيش از 210 تا .
درصد وزنى كه براى سن ، جنس و قد معين مناسب است .