نوعى نخست ، بودن جسم را در جاى اول ، فراهم كرده باشد و صفت ذاتى نوعى دوم بودنش را در سوى دوم فراهم كند و هردو صفت ذاتى نوعى در آن گرد آمده باشند ، چنين فراهم مىكنند كه بايد جسم ، در هردو سوى با هم باشد ، و اين نشدنى است ؛ و كسى نمىتواند بگويد : صفت ذاتى نوعى نخست هم در آن هست و پنهان شده است ، و از اين رو آنچه بايد از آن سر بزند ، آشكار نشده است ، و صفت ذاتى نوعى دوم آشكار شده است ؛ پس آنچه بايد از آن پديد آيد ، آشكار گرديده است ، و اين از آنجا نشدنى است ، كه از آشكار شدن و پنهان گرديدن « 1 » ، پوشيده شدن چيزى در پس چيز ديگر ، و آشكار شدن همان چيز تصور مىشود ؛ پس اگر خواسته باشند همين را بگويند اين دربارهء جسمها گفته مىشود ، و بر عرضها روا نمىباشد ، و اگر از آن چنين خواسته باشند ، كه صفت ذاتى نوعى در جسم هست ؛ اما اثر ندارد ، اينهم روا نمىباشد ، زيرا راه ثابت كردن وجود صفات ذاتى نوعى پيدا شدن اثر از آنها است ، پس روا نخواهد بود ، كه صفت ذاتى نوعى باشد و اثرى از آن پديد نگردد ، زيرا بود و نبود آن صفات ، يكسان خواهد بود ، و از هم جدائى نخواهند داشت ، و زمانى كه از اين اصل چشمپوشى كنيم ، كار به پذيرفتن نادانى - هائى مىكشد ، و با آنچه گفتند ، بايد روا بدانيم ، در دل مردگان دانشها و خواستاريهائى باشد ، و اگرچه بدانها آگاه نباشند ، و چيزهائى را ناخوشآيند داشته باشند ، و همهء مردم بر بيهوده بودن اين سخن همآهنگ مىباشند . و چنانچه بگويند .
آنچه نوپديد شده است ، بر آنچه ماندگار است ، برترى دارد كه اثرى از آن پديد آيد ، همچنان كه مىگويند : هرچه روى مىدهد بر آنچه ماندگار است ، به بودن برترى دارد .
بديشان پاسخ گفته خواهد شد ، كه ما اين را از آنرو گفتيم ، كه نوپديد شدن آنچه روى مىدهد ، از بجاى ماندن آنچه ماندگار است ، برتر است ، زيرا آنچه روى مىدهد به شخصى توانا و خواستههايش بستگى دارد ، و هرچه چنين باشد ،
هامش
( 1 ) كمون و بروز