مطابق طريقهاى عقلي با رعايت عدالت وانصاف جايز مىشمارد ومىگويد كه اين نوع ألم را در جايى كه اميد دفع ألمى عظيمتر از آن در پيش باشد مىتوان روا داشت ، مثلا أسب را در موقعى كه خطر جان در ميان است مىتوان به ضرب ركاب برتاختن برانگيخت ، يا بر عضوى متعفن داغ نهاد ودر صورت ترس از امراض دردناك ، دوايى تلخ نوشيد ، يا ترك طعام لذيذ كرد . با اين حال جاى اين سؤال باقي است كه رازي كه به مذهب تناسخ قائل بوده ، چگونه مىتوانسته است كه بين عقايد تناسخى خود ، واين رأى خاص در باب آزار به حيوانات به تهيهء راه توفيقي در ذهن خويش قادر آيد ! در خاتمهء اين مقدمه لازم مىدانم تشكرات صميمانهء خود را تقديم آقاى ميرزا محمد خان قزوينى نمايم كه با كمال محبت با ناشر اين أوراق ، در قرائت اين رساله مساعدت كرده وبا تصحيح بعضي مواضع بر أو منت گذاشته است .
السيرة الفلسفية ( فارسى ) — صفحة 70
مساهمون: عباس إقبال آشتياني
ص٧٠