( 358 )
س 4 : [ در ] نذر يا عهد ، يا قسم هم مثل سائر عبادات تقليد ضرورت دارد يا نه ، كه اگر كسى در آنها تقليد نكرده باشد نذر منعقد مىشود يا نه ؟
ج : بلى نذر و عهد و قسم هم مثل سائر عبادات ومعاملات توقيفيه بنا بر اقوى محتاج به تقليد است و در صيغه ء نذر و عهد و قسم ، و آن چه متعلق به صيغه و موجب لزوم مىشود هر گاه كسى در خلافيات آن تقليد نكرده و بنا را بر رأى مجتهد معينى نگذارده اتيان به آن كند منعقد نمىشود و بايد در حال نذر يا عهد كردن يا قسم خوردن بناى تقليد داشته باشد ، و اگر در آن وقت بنا نداشته باشد و صيغه را جارى سازد و بعد بناى تقليد بگذارد فائده ندارد والله العالم .
( 359 )
س 5 : هر گاه شخصى به شخصى بگويد : به والله ، و بالله ، و يا به خدا و يا به پيغمبر و ائمه ء هدى قسم كه اگر تو فلان كار نكنى ، و يا فلان كار صورت نگيرد اعمّ از اين كه آن عمل مشروع باشد و يا غير مشروع تو را چنين وچنان مىكنم ، و يا فلان روز نماز و روزه به جاى مىآورم ، هر گاه به عمل نيايد و آن شخص آن كار نكند ، بر من لازم است كه آن چه گفته ام بكنم ، يا نه ؟ و هر گاه آن چه گفته ام به عمل نياورم ومنافى قسم به عمل آيد ، آيا كفاره قسم به هر يك از تفصيلى كه مذكور شد بر من هست يا اين گونه قسمها كفاره ندارد ومعصيتى كرده ام يا اين كه اصل اين مسأله مأخذ ندارد ؟
ج : اولًا قسم به غير از اسماء الله منعقد نمىشود و موجب كفاره به مخالفت نمىشود .
وثانياً متعلق قسم بايد راجح باشد يا لا أقل مباح باشد بنا بر قولى ، پس قسم خوردن بر اين كه تورا چنين وچنان مىكنم قسم لغو است ومنعقد نمىشود اگر چنين وچنان ايذاء واذيتى باشد نسبت به آن شخص ، امّا اگر احسانى باشد ، پس آن عمل را كه گفته نكند اگر عملى باشد كه ترك آن خوب باشد قسم منعقد مىشود ، مثل اين كه قسم ياد كرد كه اگر فلان شخص شراب نخورد
رسائل ومسائل ( فارسي ) — صفحة 252
مساهمون: ملا أحمد النراقي
ص٢٥٢