تومان خرج كرديد ، هزار تومان آن خرج بىمصرف واسراف بود ، چون دويست تومان تخميناً نزديك پنجاه يك ده هزار [ و دويست ] تومان است ، پنجاه يك هزار تومان را كه بيست تومان باشد خمس آن را كه چهار تومان باشد بايد داد ، و اين در وقتى است كه ندانيد كه دويست تومان چه وقت خرج شده ، اما اگر بدانيد كه خرج حسابى از آن ده هزار تومان بوده و اين دويست تومان به مصرف بىحساب رسيده بايد خمس همه دويست تومان را داد و اگر بدانيد كه دويست تومان به مصرف خرج درست رسيده و بى مصرف از ده هزار تومان بوده در اين صورت آن دويست تومان اصلًا خمس ندارد . والله العالم .
( 303 )
س 6 : بفرماييد كه چنانچه چندين مجتهد در ولايتى باشند كه بعضى افضل وافقه و بعضى ديگر پاره مسائل را اجتهاد كرده و بعضى را اجتهاد نكرده آيا خمس مال امام را با وجود افقه به غير افقه مىتوان داد يا نه ؟
ج : هر گاه غير افقه نيز فقيه و مجتهد عادل امين باشد و در مسائل متعلقه به خمس و احكام آن و احكام متعلقه به فقير وسادات در انتساب به اب يا كفايت امّ و ساير آن چه در اين مرحله ضرور است اجتهاد فعلى كرده باشد وترجيح مسائل آن را داده باشد و همچنين در وظيفه فقيه و آن چه بيان او هست و اين كه در چه امر محتاج به فقيه است وولايت او در تصرّف در اخماس هست يا نه در اين صورت به آن غير افقه نيز مىتوان داد و دادن به افقه لازم نيست سيما اگر غير افقه اعدل باشد . والله العالم .
( 304 )
س 7 : هر گاه مالى ارثاً به صغيرى منتقل شده كه خمس او را مورث در حال حيات داده بوده است بعد ذلك ديگر خمس او را بايد داد يا نه هر گاه بايد داد قبل از بلوغ صغير بايد داد يا بعد ، هر گاه قبل از بلوغ بايد داد اخراج آن را كه بايد بكند ؟
ج : در ميراث خمس واجب نيست .
رسائل ومسائل ( فارسي ) — صفحة 202
مساهمون: ملا أحمد النراقي
ص٢٠٢