وغلام نگاه مىدارد ، اما آن را ده نفر كفايت مىكند نظر به زىّ آن ، آيا بايد كه در خرج مراعات قاعده را نمايد و زياده روى نكند ، كه اگر زياده خرج نمايد خمس آن زيادتى را بدهد ، يا اين كه ضرور نيست هر قدر كه مىخواهد خرج نمايد از هر بابتى و بعد از آن هر قدرى كه زياد بيايد خمس آن را بدهد اگر چه مراعات قاعده وضابطه را در اخراجات نكرده باشد ؟ رأى شريف را بيان فرماييد .
ج : وجهى را كه اشخاصى كه فرموده ايد مىگيرند از شاه وشاهزاده ها اگر از ممرّ حرام باشد كه خمس در آن معنى ندارد ، همه ء آن مال صاحب آن است يا مال فقراء ، و اگر از ممرّ حلال باشد كه اگر از بابت انعام واحسان وبخشش باشد خمس ندارد ، و اگر به عوض اجرت عمل باشد و مزد نوكرى خواه صيغه بگويند يا نه ، بايد بعد از وضع اخراجات ساليانه خمس آن را داد ، واخراجات ساليانه كه محسوب مىشود اخراجات به حد وسط مناسب حال آن شخص است كه در عرف و عادت بگويند : زياده روى نكرده است ، و اگر اسراف كند بايد خمس زيادتى را بدهد .
( 300 )
س 3 : اگر كسى در ذمّه ء او از قبيل نذر وتصدّق وكفّاره باشد مىتواند به سيّد فقير بدهد ، مثل اين كه نذر مىكنم كه اگر فلان كار براى من صورت بگيرد فلان مبلغ به فقير بدهم ، آيا مىتوانم وجه را به سيّد بدهم يا نه ؟
و يا اين كه اول ماه است تصدقى مىدهم .
و يا اين كه پولى زير سر مىگذارم به جهت تصدق ، آيا مىتوانم آن را به سيّد بدهم ؟
ج : به غير از زكات ساير وجوه را به سادات مىتوان داد .
( 301 )
س 4 : چه مىفرماييد در اين مسأله كه به جهت مصارف گذران اهل و عيال از قبيل اجناس به جهت لباس ، و گندم و برنج و روغن وغيره كه به جهت مأكولات ابتياع مىشود و سال تمام بگذرد ، و از آن اشياء باقى باشد ، آيا زكاتى دارد ، يا اين كه بعضى از آن در قيمت ترقى بكند ، مثل غلَّه ، آيا ترقّى كردن در قيمت اول چه صورت دارد ؟
ج : در امثال اين چيزها زكات نيست ، مگر همين گندم ، و در زكات هم وضع
رسائل ومسائل ( فارسي ) — صفحة 200
مساهمون: ملا أحمد النراقي
ص٢٠٠