تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى) — صفحة 192

مساهمون:

ص١٩٢
او هم هفت دريا ، پايان نيابد كلمات خداوند البته خدا قدرتمند درست كردار است . نيست آفرينش شما و نه بر انگيختن‌تان مگر چون يك تن البته خدا شنواى بينا است . آيا نمىبينى خدا در ميآورد شب را در روز و فرو ميبرد روز را در شب و رام نموده خورشيد و ماه را هر يك روانند بسوى سرآمدى نامبرده و آنكه خدا به آنچه انجام ميدهيد آگاه است . آن ( چه ياد شد ) به اين ( جهت ) است كه خدا حق بوده و آنچه را ميخوانند غير او باطل باشد و البته خدا قادر قاهر است .

قرائت :

و البحر : « ابو عمرو » و يعقوب آن را بنصب و ديگران برفع خوانده‌اند . يمده : « امام صادق جعفر بن محمد ، ع » آن را مداده يعنى و البحر مداده خوانده ولى « ابن مسعود » و بحر يمده ميخواند و اين قرائت طلحة بن مصرف است . و اما « حسن و اعرج » آن را و البحر يمده به ميم مكسوره و ياء مضمومه ميخوانند .

دليل :

« ابو زيد » گويد - از اينكه يمده بضمه ياء و كسره ميم و يا آنكه يمده و مداده خوانده‌اند دليلش استعمال عرب است چنان كه گويند - « امددت القوم بمال و رجال امدادا » و نيز گويند « قلّ ماء ركيتنا فمددتها . . . » « ابو عبيده » گويد : آيه باختصار چنين است كه اگر بنويسى كلمات خدا را به اين قلم‌ها و دريا تمام نشود . « ابو على » گويد : مقصود كلماتى است كه در قلم قدرت پروردگار واقع شده نه آنچه در خارج وجود پيدا نموده باشد . « قتاده » گويد : اگر تمام درختان زمين قلم شود و به دريا هفت درياى ديگر اضافه شود و همه دوات گردد ، قلم‌ها شكسته و دوات تمام مىشود پيش از آنكه عجائب خلقت‌هاى پروردگار و حكمت‌ها و علم او تمام شود . « البحر » منصوب شده چون عطف بر اسم انّ مىباشد و ( ما ) اسم بوده و « اقلام » خبر انّ واقع مىشود و تقدير كلام « لو ان شجر الارض اقلام و البحر يمده . . . » مىباشد و