از « مداده » چيزى است كه به آن مينويسند .
مقصود :
سپس خداوند موضوع گذشته را كه در خلقت آسمانها و زمين بود تأكيد نموده چنين ميفرمايد :
لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ
: براى خدا و ملك او است آنچه كه در آسمانها و زمين بود همه مخلوق پروردگار و - آن چنان منظم و حكيمانه خلق شده - كه براى احدى جاى اشكال و اعتراض نمىباشد .
إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْغَنِيُّ
: البته خداوند بىنياز از سپاس ، سپاسگزاران است .
الْحَمِيدُ
: اما در حقيقت استحقاق ستايش و تعظيم را دارد .
وَ لَوْ أَنَّ ما فِي الْأَرْضِ مِنْ شَجَرَةٍ أَقْلامٌ وَ الْبَحْرُ يَمُدُّهُ مِنْ بَعْدِهِ سَبْعَةُ أَبْحُرٍ
:
و اگر آنچه در زمين درخت است قلم شود و هفت دريا به آن كمك دهد و همه دوات شده ، بنويسند كلمات خدا را قلم شكسته و دوات تمام شود .
ما نَفِدَتْ كَلِماتُ اللَّهِ
: تمام نشود كلمات خداوند و تفسير اين جمله را در سوره كهف گفتيم و بهتر آنست كه مقصود از كلمات تمام آنچه را كه در تحت قدرت و علم خدا است باشد زيرا قدرت خدا غير متناهى و مقدوراتش نيز غير متناهى خواهد بود و بنا بر اين كلماتى كه دلالت بر آن مقدورات دارد او نيز غير متناهى ميگردد و آب دريا و درختان دنيا متناهى و كافى نخواهد شد .
إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ
: البته خدا قدرتمند بر تمام آنچه گفته شد مىباشد .
حَكِيمٌ
: درستكردار و هر چه را طبق مصلحت و ظرفيت او ميآفريند .
ما خَلْقُكُمْ وَ لا بَعْثُكُمْ
: نيست آفريدن و بر انگيختن شما مردم در قيامت .
إِلَّا كَنَفْسٍ واحِدَةٍ
: مگر مانند آفريدن و بر انگيختن يك نفر ، زيرا قدرت خداوند عام بوده و هيچگونه زحمت و مشقتى براى او ندارد كه شما را ابتداء در اين جهان آفريده و در جهان قيامت بر انگيزد بعد از آنكه مردگان باشيد .
« مقاتل » گويد : كفار قريش با خود ميگفتند در اين جهان خدا ما را بعد از