پيروى كنيم آنچه را كه يافتيم بر آن پدران خويش را ، آيا و اگر چه كه شيطان ميخواند ايشان را بسوى عذاب سوزان . و آنكه تسليم كند رفتارش را بسوى خدا و او باشد نيكوكار پس حتماً پناه جسته بدستاويزى استوار و بسوى خدا ( و در نزدش ) فرجام كارهاست . و آنكه كفر ورزيده ، اندوهگينت نسازد كفرش ، بسوى ما بازگشت آنها بوده پس آگاهشان مينمائيم به آنچه انجام دادند البته خدا داناست به راز سينهها . بهرهمندشان سازيم اندكى از مال دنيا سپس ناگزيرشان مينمائيم به عذابى سخت . و اگر بپرسى از ايشان كى آفريد آسمانها و زمين را گويند خدا ، بگو ستايش براى خداست بلكه اكثر ايشان نميدانند .
مقصود :
بعد از آنكه خداوند از كسانى كه در باره خدا و توحيدش مجادله و دشمنى ميكنند بى آنكه دانشى داشته باشند و بى آنكه به ياد نعمتهاى خدا افتاده و حقيقتاً به او ايمان بياورند ، خواسته در باره انحرافشان مطلبى تذكر دهد ، پس فرموده :
وَ إِذا قِيلَ لَهُمُ اتَّبِعُوا ما أَنْزَلَ اللَّهُ
: و اگر گفته شود به آنان كه پيروى كنيد آنچه را كه خداوند فرستاده بر پيامبرش محمد ( ص ) و قرآن و احكام نجات - بخش اسلام .
قالُوا بَلْ نَتَّبِعُ ما وَجَدْنا عَلَيْهِ آباءَنا
: گويند بلكه پيروى كنيم آنچه را كه پدران خود را بر آن يافتيم ، و در اين جمله آنان نكوهش شده چون اعمالشان بر سبيل تقليد كوركورانه است . و سپس خداوند رفتارشان را رد كرده چنين ميفرمايد :
أَ وَ لَوْ كانَ الشَّيْطانُ يَدْعُوهُمْ
: آيا و اگر چه شيطان آنان را دعوت كند با تقليد پدران و كفر آنها .
إِلى عَذابِ السَّعِيرِ
: به عذاب سوزنده آتش - پس بايد بروند . از اينكه همزه استفهام به روى واو در آمده براى انكار است و جواب « لو » محذوف بوده و تقديرش « ا و لو كان الشيطان يدعوهم الى عذاب السعير لا تبعوهم » است يعنى شيطان آنان را دعوت مىكند كه تقليد كوركورانه از روش پدران بت پرست نموده و از برنامههاى پيامبران