وَ إِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ بِما قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ
: و اگر بلا و عقوبتى به آنان رسد بواسطه گناهانى كه انجام دادهاند و بنا بقول « جبائى » اين عقوبت پاداش همان گناهان بوده و بنا بقول بعضى مقصود قحط سالى و كم آبى است كه به آنان ميرسد و از اينكه آن را « سيئة » ناميدهاند چون بمالكين ضرر مىرساند .
إِذا هُمْ يَقْنَطُونَ
: در آن گاه مأيوس از رحمت پروردگار ميشوند . و اينكه بما قدمت ايديهم فرموده از باب تغليب است زيرا بيشتر كارها را انسان بوسيلهء دستها انجام ميدهد .
سپس خداوند به منظور يكتا پرستى چنين فرموده :
أَ وَ لَمْ يَرَوْا أَنَّ اللَّهَ يَبْسُطُ الرِّزْقَ
: آيا نديدند كه خداوند گسترده روزى را .
لمن يشاء : براى آنكه بخواهد .
وَ يَقْدِرُ
: و ضيق ميگرداند براى آنكه بخواهد بر حسب مصالح بندگان .
إِنَّ فِي ذلِكَ
: البته در اين گسترش و تضييق .
لَآياتٍ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ
: نشانههايى - در اثبات قدرت پروردگار - براى ملتى كه ايمان به خدا دارند مىباشد .
سپس خطاب بپيامبر ( ص ) فرموده :
فَآتِ ذَا الْقُرْبى حَقَّهُ
: پس بخويشاوندان حقشان را بده آن را كه خدا تعيين فرموده و از « مجاهد و سدى » نقل شده كه مقصود خمس است . « ابو سعيد خدرى » و ديگران روايت كردهاند كه چون اين آيه نازل شد رسول خدا ( ص ) فدك را به فاطمه ( ع ) بخشيده تسليم او كرد و از امام باقر و امام صادق عليهما السلام نيز روايت شده ، ولى بعضى ديگر گفتهاند مقصود خطاب عمومى به تمام مردم بوده و منظور از ( قربى ) نزديكان هر شخص است و بنا بنقل حسن در اين آيه امر به صله رحم گرديده است .
وَ الْمِسْكِينَ وَ ابْنَ السَّبِيلِ
: و به بينوا و مسافرى كه در راه وامانده شده آنچه را كه خدا حق آنها و واجب گردانيده تأديه كن .
ذلِكَ خَيْرٌ لِلَّذِينَ يُرِيدُونَ وَجْهَ اللَّهِ
: اين اعطاء حقوق به مستحقينش شايسته