آيات
« الم غُلِبَتِ الرُّومُ فِي أَدْنَى الْأَرْضِ وَ هُمْ مِنْ بَعْدِ غَلَبِهِمْ سَيَغْلِبُونَ »
را نازل فرمود .
زهرى گويد : « عبد اللَّه بن عتبة بن مسعود » براى من روايت كرد كه « ابى بكر » قبل از نزول آيه تحريم قمار ، با عدهاى از مشركين مكه شرط بست و چيزى را در نزد آنان گذارد كه در ظرف هفت سال اگر سپاه فارس مغلوب نشده و روميان پيروز نگرديدند از آن شما باشد ، اين خبر به گوش پيامبر ( ص ) رسيد حضرت به « ابى بكر » فرمود : چرا چنين گفتى زيرا - در وعده خداوند
فِي بِضْعِ سِنِينَ
داشت - و بضع سنين تا كمتر از ده سال را شامل مىشود و اتفاقاً نه سال بعد از نزول اين آيه سپاه روم بر سپاه فارس پيروز شده و آنان را از سرزمين بيت المقدس بيرون راندند ، و آن سال جنگ حديبيه بود .
« ابو عبد اللَّه حافظ » باسناد خود از « ابن عباس » در تفسير اين آيه شريفه
« الم غُلِبَتِ الرُّومُ »
روايت كرده كه سپاه فارس با روميان بجنگ پرداخته پيروز شدند و پس چند سالى روميان بر آنان پيروز گرديدند و آنان را از سرزمين خود بيرون نمودند و در همان هنگام بود كه پيامبر ( ص ) و مسلمين با سپاه مشركين مكه روبرو بوده و - جنگ سختى بين آنان در گرفته بود - اما خداوند سپاه اسلام را بر بتپرستان مكه پيروز نمود همانطور كه سپاه اهل كتاب روم را بر فارسيان - كه در آن وقت آتش پرست بودند - غالب گردانيد . و با اين پيروزى روميان و سپاه اسلام ، مسلمانان مسرور گشتند .
« عطيه » گويد از « ابى سعيد خدرى » راجع به تفسير و شأن نزول آيه سؤال كردم ؟
پاسخ داد كه سپاه اسلام و رسول خدا ( ص ) با لشكر مشركين روبرو بودند و اتفاقاً در همان زمان روميان با سپاه فارس درگيرى داشتند ، و خداوند در حجاز مسلمانان را پيروز نمود و در روم ، روميان را فاتح گردانيد و بدينجهت مسلمين خوشحال شدند ، و اين تفسير آيه شريفه
« يَوْمَئِذٍ يَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ بِنَصْرِ اللَّهِ »
مىباشد .
« سفيان ثورى » گويد شنيدم كه پيروزى روميان در روز « جنگ بدر » بود و « مقاتل » نقل كرده كه در جنگ بدر چون مسلمانان بر لشكر بت پرستان مكه غالب شدند ، همان وقت خبر رسيد كه روميان هم بر سپاه فارس غالب شدند و روايت شده